خلاقيت و نوآوری

ظهور "پرو آم" ها

2011-05-27T01:19:00.000-07:00

گروهی جدید در حال شکل گیری هستند. من فکر می‌کنم ظهور این گروه خبر بسیار خوبی است. این‌ها «پرو آم»‌ها هستند، کلمه‌ای تشکیل شده از حروف اول کلمه‌های پروفشنال و آماتور. این افراد آمائورهائی هستند که برای کارشان استانداردهای بالائی قائل هستند و گاهی برونده هائی به مراتب ارزشمند‌تر از پروفشنال‌ها تولید می‌کنند. اگر بپرسید که چرا چنین گروهی اکنون، و نه پنجاه سال قبل، شکل گرفته‌اند، پاسخ می‌دهم پیشرفت فناوری باعث شده است که ابزارهائی که قبلا هزینه بر بوده است، به سادگی در اختیار ما باشد. دو نمونه از برون ده‌های «پرو آم»‌ها، سیستم عامل لینوکس و ویکی پدیاست. این دو را پروفشنال‌ها تولید نکرده‌اند ولی محصولی کاملا حرفه‌ای هستند.

«پرو آم» کسی است که کاری را آماتوری و بیشتر به خاطر عشقش به آن کار دنبال می‌کند، اما استانداردهای حرفه‌ای برای خودش قائل است.

خیلی از دوستان برای اینکه در رشته‌ای موفق شوند به دنبال ورود به دانشگاه در آن رشته و گرفتن مدرک تخصصی برای موفقیت هستند. این کار برای بعضی ازحرفه‌ها مانند پزشکی که اجازه کار در آن‌ها وابسته به داشتن مدرک آن رشته است، شايد کاملا به جا باشد، اما چنین تفکری برای رشد در خیلی از رشته‌ها شاید باعث تلف کردن عمر شود. به این دوستان توصیه می‌کنم به "پرو آم" شدن فکر کنند.

تا چه حد به حافظه خود اطمينان کنيم. بخش دوم کتاب گوريل نامرئی

2011-05-23T12:26:00.001-07:00

در اين بخش نويسنده به توهم حافظه می پردازد و اطمينانی که به آن داريم و شايد نبايد داشته باشيم. انسانها آن چه که انتظار دارند به خاطر بياورند را به خاطر می آورند، نه هر انچه که ادارک می کنند.

ما نسبت به خيلی از تغييرات کور هستيم و آن ها را به خاطرنمی آوريم. برای نمونه در تمام فيلمها تغييراتی وجود دارد که به چشم اکثر بينندگان نمی آيد. مثلا در فيلم پرتی وومن در صحنه ای جوليا رابرتز پن کيک به دهان می برد ولی در کات بعدی کرواسان به دهان می گذارد. از آن جائی که فيلم به صورت ترتيبی فيلم برداری نمی شود، بلکه صحنه هائی که در يک لوکيشن هستند پشت هم فيلمبرداری می شوند، وجود چنين خطاهائ کاملا عادی است. به خاطر وجود کوری ما به تغيير است که سازندگان فيلم به خود اجازه می دهند چندين خطای اين چنينی در فيلمشان باشد. در اين سايت می توانيد خطاهائی از اين دست را ببينيد:

http://www.moviemistakes.com/film1011

پژوهشهای مختلف نشان داده است که ما نسبت به کوريمان به تغيير آگاه نيستيم و فکر می کنيم اگر تغييری اتفاق بيفتد حتما متوجه می شويم.در به خاطر آوردن بعضی خاطرات، ذهن گاهی اين تمايل دارد که خود را در مرکز توجه بگذارد. به اين دليل، در يادآوری اتفاقی که برای کس ديگری افتاده است، گاهی در يادآوری خود را جای او قرار می دهيم. در نوشته های علمی به اين موضوع خطا در منشا حافظه گفته می شود يا

Failure in source memory

اين خطا در انتخابات گذشته آمريکا برای هيلاری کلينتون

افتاد. او در مصاحبه ای عنوان کرد که وقتی از بوسنی بازديد می کرده است صدای خمپاره ها را می شنيده است. اما بعد از آن فيلمی پخش شد که او را در ورود به بوسنی نشان می داد، در حالی که دختری برايش دسته گلی می آورد. اين جا کلکی که حافظه بر سر خانم هيلاری آورد، تبديل به يکی از عواملی شد که او را از کانديد شدن برای رياست جمهوری بازداشت.آيا حافظه ما در مورد اتفاقات مهم تاريخی دقيق است؟ يک واقعه مهم تاريخی را به ياد بياوريد، مثلا بيست و دوم بهمن سال پنجاه و هفت (از دوستان کم سن و سال تر می خواهم واقعه ديگری را انتخاب کنند.) از بيست و يکم بهمن شايد خاطره ای نداشته باشيم ،اما خاطره بيست و دوم بهمن به روشنی در ذهنمان نقش می بندد. آيا اين خاطره واضح و روشن که خيلی هم با احساس ما گره خورده است درست است؟ در پژوهشی، روانشناسی که با سه روانشناس ديگر در 11 سپتامبر سال 2001 همراه بوده است، بعد از چند سال آن چه که از اين روز به خاطر داشته می نويسد، او از دوستانش هم می خواهد اين کار را بکنند. جالب اين است که چهار گزارش به دست می آيد که از جنبه های مختلف همگون نبودند. اما هر چهار نفر مطمئن بودند که آن چه نوشته اند درست است.متاسفانه در بيشتر موارد انسانها همراهی احساس و روشنی يک خاطره را دليل دقت آن می دانند، در حالی که به هيچ وجه اين گونه نيست. دفعه بعد که از کسی شنيديد که واقعه ای را با دقت کامل نقل قول می کرد، به ياد داشته باشيد که به صداقت او می توانيد اطمينان کنيد، اما به حافظه او خير.

چگونه مديوم خود را پيدا کنيم؟

2011-05-19T12:46:00.000-07:00

چگونه مديوم خود را پيدا کنيم؟

روی پست قبل با نام "مديوم و محمود دولت آبادی" يکی از دوستان کامنت گذاشتند که:
خیلی جالب بود ولی من یه ذره گیج شدم چون همه چیز را دوست دارم نظرتون چیه
پاسخ اين کامنت به نظرم مهم تر از آن آمد که به صورت کامنت داده شود و به همين خاطر به صورت نوت يا پست جداگانه آن چه که به نظرم می رسد را می نويسم:
پاسخ اول: در مورد مديوم من گفتم چيزيست که با آن حال می کنيد. "حال کردن" با دوست داشتن فرق می کند، چيزهای مختلفی را ممکن است دوست داشته باشيم ولی آن چه که باهاش حال می کنيم فرق می کند. اين حال انقدر مهم است که نويسنده ای به نام
(mihaly csikszentmihalyi)
کتابی در مورد آن نوشته به نام
(Finding Flow)
. او می گويد وقتی با چيزی حال می کنيد يا من می گويم وقتی می توانيد مطمئن باشيد که با مديوم خود را يافته ايد که هشت خاصيت وجود داشته باشد:

داشتن هدف روشن (هدفهائی که با توانائی فرد هماهنگ باشد.)
تمرکز و توجه
عدم وجود خودآگاهی
حس تغييريافته از زمان
پاسخ سريع و فوری
هماهنگی بين وظيفه و مهارت
احساس کنترل بر موقعيت
همراهی کار با پاداش داخلی

همانطور که گفتم توضيح اين هشت حالت به اندازه يک کتاب است، ولی فعلا به اين اشاره اکتفا می کنم.
پاسخ دوم: همانطور که در پست قبلی گفتم مديوم با حرفه فرق می کند، اگر از کارهای مختلف خوشتان می آيد، بايد بگرديد و عنصر مشترک بين آن کارها را پيدا کنيد، اين کار ممکن است شما را به سوی مديومتان هدايت کند.
پاسخ سوم: پيدا کردن مديوم مساله ای پيچيده و يکی از اساسی ترين هدفهای زندگی هر فردی است، و همانطور که منکن می گويد، "برای هر مساله پيچيده ای، پاسخی وجود دارد، شفاف و ساده و اشتباه." و هيچ فرمول و راه حل راحتی برای پيدا کردن مديوم وجود ندارد. پس نبايد انتظار داشته باشيد به سادگی و به سرعت مديوم اصلی خود را پيدا کنيد.

مديوم و محمود دولت آبادی

2011-05-19T12:45:00.000-07:00

"Finding the medium that excites your imagination, that you love to play with and work in, is an important step freeing your creative energies." ُSir Ken Robinson, The Element, Penguins 2009
سر کن رابينسون در کتاب المنت به مديوم اشاره می کند ،مديوم ابزار يا محيطی است که با آن راحت هستيد، يا خودمانی تر بگويم با آن حال می کنيد. پيدا کردن اين مديوم شايد بزرگترين کاری باشد که می توانيم برای خودمان يا فرزندانمان بکنيم. خيلی وقتها بعد از کارگاههای ام بی تی آی ، بعد از اين که شرکت کنندگان به اشتباه فکر می کنند تمام جوابها در دست من است و به سراغم می آيند و می پرسند که بچه هايشان بايد چه رشته ای بخوانند، جواب من اين است که به جای اين که بچه ها را در چارچوب رشته ای قرار دهيد ببينيد که مديوم آن ها چيست. مديوم يکی کاغذ و مداد است، مديوم يکی قلم مو و رنگ است. مال ديگری مردم هستند: اين ها کسانی هستند که با مردم راحت هستند ، اين افراد شايد سخنواران خوبی شوند.
الان پيشنهاد می کنم لحظه ای از خواندن دست بکشيد و از خود بپرسيد که مديوم شما چيست با چه ابزار و محيطی راحت هستيد؟ مديوم را نبايد با حرفه اشتباه گرفت، در يکی از کارگاهها وقتی من پرسيدم مديوم شما چيست، يکی از دوستان گفت مديوم من دزدی است، وقتی از او پرسيدم چه چيز را دوست دارد ،گفت باز کردن قفل و کار فنی. مديوم او دستهايش، و ابزار فنی و در مقياس کوچکتر برطرف کردن موانع فيزيکی مثل قفل است، اما اين اکه اين مديوم را چگونه به کار ببرد می شود حرفه. دزدی يکی از حرفه هائی است که به او اين امکان را می دهد با مديومش مشغول شود.
پنجشنبه 22 ارديبهشت به مرکز پزشکی شهدای تجريش رفتم تا در دويست و بيست و پنجمين سمينار علم عصب پايه شناختی اجتماعی، به سخنرانی محمود دولت آبادی در مورد ادبيات، رويا و واقعيت گوش بدهم. ديدن دولت آبادی از نزديک برايم بسيار جذاب بود، اما به آن چه که انتظارش را داشتم نرسيدم، چرا که آقای دولت آبادی گفتند که قرار نبوده که سخنرانی کنند و شروع به روخوانی از روی کتاب جديدشان به اسم "ن نوشتن" کردند. با خودم فکر کردم مديوم محمود دولت آبادی قلم است و کاغذ، مديوم او رو در رو و حرف زدن برای جمعيت نيست، برای همين وقتی رو در روی جماعتی قرار می گيرد، باز ترجيح می دهد، چشم بدوزد به معشوقش: کاغذی که نوشته هايش بر آن نقش بسته است. عمرش دراز باد

"In my experience, one of the main reasons that so many other people think they’re not creative is that they simply haven’t found their medium." Sir Ken Robinson, The Element

گوريل نامرئی 1

2011-04-29T08:25:00.000-07:00

لطفا قبل از خواندن اين پست، به اين لينک برويد و در فيلمی که پخش می شود تعداد پاسهائی که افراد پيراهن سفيد به هم می دهند بشماريد.

کتاب the invisible gorilla نوشته Christopher Chabris and Daniel Simons ، انتشارات Harpers Collins سال 2010 را دست گرفتم. شايد موضوع اصلی کتاب برای دوستانی که تورشها را برای گروههای پزشکی درس داده اند تکراری باشد، اما همين دوستان هم می توانند داستانی که نويسندگان کتاب پشت موضوع اصلی گذاشته اند مرور کنند. به ياد داشته باشيم که رالف جنسن معتقد است در جامعه رويا که بعد از جامعه صنعتی آمده است، داستان سرايان افراد مورد ستايش جامعه هستند و اگر بتوانيم داستان جديد پشت موضوعی قديم بگذاريم، کار ارزشمندی کرده ايم.

بخش اول کتاب با اشاره به پژوهشی که بر روی فيلمی که با دوستان share کردم شروع می شود. موضوع اصلی اين بخش توهمِ توجه يا attention illusion است. بيش از نيمی از دانشجويانی که در پژوهشی به اين فيلم نگاه کردند، گوريل را نديدند. اما نکته جالب اين بود که وقتی از آن ها پرسيده می شد که آيا امکان دارد گوريلی رد شده باشد و شما نديده باشيد، بيان می کردند که چنين چيزی غير ممکن است. پس نکته اصلی ديدن يا نديدن گوريل نيست، نکته اصلی توهمی است که از قدرت توجه خود داريم. تاکيد می کنم ديدن يا نديدن گوريل ربطی به هوش يا زيرکی يا دقت ندارد، برای همه ما چيزهائی وجود دارد که به آن ها نگاه کنيم و نبينيمشان. اگر باز با من مخالف هستيد، آخرين باری را به ياد بياوريد که ناگهان متوجه ماشين يا عابری شديد و محکم روی ترمز کوبيديد و بعد از خود پرسيديد چطور شد که آن را نديدم. به اين گونه کوری، کوری عدم توجه يا inattentional blindness می گويند. وقتی انتظار ديدن چيزی را نداريم ممکن است به آن نگاه کنيم و آن را نبينيم. به همين علت ميزان مرگ و مير عابران پياده يا دوچرخه سواران در شهرهائی که عابر يا دوچرخه سوار کمتری دارد خيلی بيشتر است، چرا که وجود دوچرخه سوار يا پياده دور از انتظار است. پژوهشها نشان می دهد اگر شما به شهری مهاجرت کنيد که تعداد عابر پياده در آن دو برابر شهر مبدا شما باشد، ريسک تصادف شما به عنوان عابر پياده به يک سوم کاهش پيدا می کند. انتظار شما از ديدن چيزی، بيش از متمايز بودن آن چيز در امکان ديده شدن آن چيز تعيين کننده است.

لطفا بعدا زنگ بزنيد، رانندگی می کنم: منابع ذهنی ما برای تمرکز وتوجه محدود است، به همين دليل وقتی در آزمايش گوريل نامرئی به دانشجويان گفته شد دو کار انجام دهند يعنی غير از شمردن پاسها، پاسهای زمين را از هوائی جدا کنند، تعداد کسانی که گوريل را نمی ديدند بيست درصد اضافه شد. به همين دليل صحبت کردن با تلفن موبايل شانس نديدن چيزی دور از انتظار را سه برابر می کند. بعضی فکر می کنند اين موضوع به خاطر درگير شدن دستها با گوشی موبايل است. اما تحقيقات نشان داده حتی وقتی با هندز فری صحبت می کنيد ميزان توجه کاهش می يابد. آيا وقتی مسافری کنار راننده صحبت می کند نيز ميزان توجه او کاهش می يابد؟ واقعيت اين است که پژوهشها نشان می دهد که حرف زدن مسافر داخل ماشين اثری بر توانائی رانندگی راننده ندارد. اين تفاوت در مقايسه با صحبت با تلفن همراه می تواند به خاطر چند موضوع باشد. اول اينکه چشمهای مسافر کنار راننده به عنوان کمکی برای ديدن خطرات است. نکته دوم اين که مسافر ماشين موقعيتهای خطرناک را حس می کند و در اين موارد سکوت اختيار می کند. و مهم ترين نکته اين که کدهای اخلاقی به ما ديکته می کند که تداوم و درستی صحبتمان با مخاطب تلفن همراه را حتی در موقعيت خطرناک رانندگی حفظ کنيم چرا که او نمی داند که در چه موقعيتی هستيم، اما چنين کد اخلاقی در صحبت با مسافر کنار دستی وجود ندارد.

آيا کری عدم توجه هم داريم؟ بله، همه ويدئوی ويلون نواختن جوشوا بل در ايستگاه مترو و عدم توجه مردم به او را ديديم. منتقدان اين را نتيجه بد سليقگی مسافران مترو می دانند. ولی واقعيت اين است که عابران انتظار شنيدن ويلن جوشوآ بل در ايستگاه مترو را ندارند و به همين خاطر اصلا آن را نمی شنوند تا بخواهند زيبائی آن را ارزيابی کنند. توضيح درست این است که وقتی مردم روی کاری تمرکز (بينائی يا شنوائی) می کنند- مانند رفتن سر کار- کم تر ممکن است چيزی که انتظارش را ندارند- ويولونيستی ماهر- ببينند يا بشنوند.

آیا می توان به مردم آموخت که چيزی که انتظار ديدنش را ندارند ببينند؟ مطالعاتی که بر روی خلبانان با سابقه هواپيماهای مسافری انجام شده است نشان می دهد که اگر فردی واقعا انتظار چيزی را نداشته باشد، آموزش افراد در جهت افزايش توجه و دقت اثری در شناسائی جسمی که انتظار ديدنش رانداريم ندارد. اين موضوع در گزارشات موردی متعددی که در آنها راديولوژيستها جسمی را در راديوگرافی تشخيص ندادند می تواند تاييد شود. در يکی از اين گزارشها که فرانک زومر از دانشگاه روچستر ارائه داده است، پزشکان هنگام قرار دادن کتتر برای بيماری فراموش می کنند گايدواير را خارج کنند. گايد واير از طريق جريان خون وارد ريه شده و ايجاد آمبولی می کند. راديولوژيست و پزشک در طی چند روز و گرفتن سه راديوگرافی و يک سی تی متوجه گايد واير نمی شوند، تا اين که پزشک ديگری که به طور اتفاقی راديوگرافيها را می بيند متوجه گايد واير می شود. بعد از اين تشخيص وقتی پزشکها راديوگرافيهای قبلی را نگاه کردند گفتند گايد واير در آن ها کاملا مشخص بود. مردم فکر می کنند راديولوژيستها همه چيز را در کليشه ها می بينند، ولی آن ها نيز مثل ما آن چيزی را می بينند که دنبالش می گردند. برای کاهش کوری عدم توجه بايد تصاوير راديوگرافی را به قصد ديدن چيزی عجيب نگاه کنيم.

برای کوری عدم توجه چه می شود کرد؟ توهم توجه توهمی روزمره است. اما ما فقط وقتی از آن اگاه می شويم که بعدا متوجه جسمی که انتظارش را نداشتيم بشويم، اما در بسياری از موارد متوجه آن نمی شويم و به همين خاطر شايد فکر کنيم توهم توجه چيز شايعی نيست. برای کنار گذاشتن کوری ناشی از عدم توجه بايد توجه متمرکز را کنار بگذاريم، يعنی بايد سعی کنيم بدون هدف و توقعی ببينيم. اين سياست با سياست اصلی ذهن ما منافات دارد، ذهن برای اين که حداکثر استفاده از منابعش را بکند در هر کار هدف و توقعی را در نظر می گيرد. توجه متمرکز به ما اجازه می دهد که حواسمان پرت نشود و از منابع محدودمان بهتر استفاده کنيم. و نکته مهم که در بيشتر موارد نديدن آن چه انتظارش را نداريم اثری در زندگی ما ندارد.

در بخش بعدی توهم به خاطر سپاری خواهم نوشت.

کتاب غير درسی

2011-03-26T09:27:00.000-07:00

آرين نه ساله با چشمان ترسيده نشسته روی صندلی مطب. برای اين که حواسش را پرت کنم می پرسم:" کتاب غير درسی چی می خوانی؟"

جواب می دهد: قلم چی.

حالا يکی بايد پيدا شود تا حواس من را با آن چشمان ترسيده پرت کند، ترس از جامعه ای با کودکانی که کتاب غير درسيشان قلم چي است.

جمله ای که من را آزرد

2010-12-29T01:16:00.000-08:00

رو کردم به پسر بچه چهار ساله ای که همراه مادرش آمده بود و پرسيدم: "دوست داری دندانپزشک شوی؟"

قبل از اين که پسر بچه فرصت کند چيزی بگويد، مادرش گفت:

آره تصميم گرفتم دندانپزشکش کنم.

در اين چند روزه اين جمله و سرنوشت آن بچه را نمی توانم از ذهنم بيرون کنم.

برنامه تلويزيونی در مورد خلاقيت-5

2010-12-29T01:13:00.000-08:00

پنجشنبه نهم دی

IRIB

حدود ساعت هشت شب

راههای جديد انتقال بيماری ايدز از نظر آقای مديری

2010-12-01T13:18:00.000-08:00

آقای مديری در آخرين قسمتی که از قهوه تلخ پخش شده است؛ به مناسبت روز جهانی ايدز،کشف تازه‌ای را مطرح کردند، که احتمالا حاصل تحقيقات خودشان بوده است و آن اين که استفاده از الکل و مواد روان گردان از راههای انتقال بيماری ايدز است.

تحقيقاتی وجود دارد که نشان دهد که مصرف الکل می تواند به خاطر افزايش رفتارهای پر خطر با افزایش خطر ابتلا به ايدز همراه باشد، ولی در هيچ منبعی مصرف الکل و مواد روان گردان را جز راههای انتقال بيماری مطرح نمی کنند.

اين من را ياد بحثی انداخت که چندی قبل با يکی از دوستان خوبم داشتم. در آن بحث به رويکرد صدا و سيما انتقاد کردم که در مورد مسائل سلامتی، خبرهای را گزينش می کند و فقط آن چه که با سياستهای اصليش هماهنگ است را بيان می‌کند و برای مثال مصرف الکل را مطرح کردم، که در خيلی مقالات اثرات مثبت آن بر روی بيماريهای قلبی ذکر شده است ولی هرگز در رسانه ملی چيزی از آن نمی شنويم. دوست من گفت ولی رويکرد قرآن اين گونه نيست، در قرآن آمده است که در مسکرات فوايدی هست، ولی گناه و عيب آن بيشتر است.

برنامه تلويزيونی در مورد خلاقيت-4

2010-12-01T13:06:00.000-08:00

برنامه خانه مهر،شبکه جهانی جام جم،پنجشنبه 11 آذر؛‌حدود ساعت هشت و ربع عصر:

در اين جلسه بنا بر اين است که به صحبت در مورد استراتژی دوم خلاقيت،يعنی مرئی کردن افکارمان پرداخته شود.

بخش سوم کتاب پلات و ساختار

2010-11-29T22:05:00.000-08:00

چطور کلی ايده برای پلات داشته باشيم؟

اين بخش برای من که کارگاههای خلاقيت درس می دهم خيلی جالب بود. اصول آن بسيار کاربردی است و فکر کنم به درد هر کاری که آفرينش در آن باشد می خورد.

نويسنده کتاب در اين بخش ده اصل و بعد بيست روش برای آفرينش ايده های پلات پيشنهاد می دهد.

همانطور که در کلاسهای خلاقيت درس می دهيم بين کميت وکيفيت ايده رابطه وجود دارد. نويسنده اين کتاب هم به اين موضوع اشاره کرده است. راه داشتن يک ايده خيلی عالی اين است که کلی ايده داشته باشيد. حالا وسط کلام نويسنده شکر، اين نقل قول را زا اودری شاعر انگليسی بکنم که شاعران خوب بيشتر از شاعران بد، شعر بد گفته اند.

ده قانون

يک . زمانی برای خلق ايده اختصاص دهيد، دست کم هفته ای يک بار

دو . مکانی ساکت و آرام ترتيب دهيد که در آن ايده هايتان جريان يابد.

. سه . سی دقيقه وقت بدون مزاحمت در اختيار خودتان بگذاريد. (از من راوی اين را داشته باشيد که بدون مزاحمت يعنی موبايلتان را خاموش کنيد.)

چهار. يکی از تمرينهای بيست گانه که در ادامه پست می آيد را انجام دهيد

پنج. اجازه بدهيد هر چيزی به تخيلتان راه پيدا کند و آن را يادداشت کنيد

شش. مهمترين قانون، خود را سانسور نکنيد

هفت. سعی کنيد به شما خوش بگذرد، حتی اجازه داريد بخنديد

هشت. تمام ايده هايتان را ثبت کنيد

نه. بعد از دو يا سه جلسه تازه زمان ارزيابی ايده هايتان است. از قسمت "ايده هايتان را تغذيه کنيد" در آخر اين بخش استفاده کنيد

. ده. اين فرآيند راهر قدر دوست داريد تکرار کنيد

و هميشه به خاطر داشته باشيد:"سفر هزار مايلی........

نياز به کلی هله هوله دارد"

پس در طی اين تمرين تا می توانيد بخوريد.

بيست راه برای داشتن کلی ايده:

يک. بازی چی می شد اگر...، وقتی فيلمی می بينيد، کتابی می خوانيد، اتفاقی را می بينيد، از خودتان بپرسيد چی می شد اگر جور ديگری اتفاق می افتاد.

. دو.عنوان: يک عنوان خوب برای بسازيد و بعد برای آن داستان بنويسيد

. سه.ليست: بردبری ليستی از اسمهائی که به ذهنش می آمد درست می کرد و بعد با آن داستان می نوشت.

چهار.مسائل و موضوعات: چه موضوعاتی شما را تحريک می کند. هر کدام می تواند موضوع داستانی شود. .

پنج.ديدن: اجازه بدهيد تخيل شما برايتان فيلمی را نمايش دهد.

شش. گوش دادن: به موسيقی که بر روی شما تاثير می گذارد گوش دهيد.

هفت. اول شخصيت: شخصيت ديناميکی خلق کنيد وببينيد که شما را به کجا می کشاند، راههای زير را برای خلق چنين شخصيتی پيشنهاد می کنيم:

آ. تجسم: چشم را ببنديد و شخصيتی را تجسم کنيد، اولين کسی که به ذهنتان می آيد را بر روی کاغذ بياوريد.

ب. باز آفرينی کسی که می شناسيد: کسی را که از گذشته می شناسيد انتخاب کنيد و تغييرش دهيد، جنسيت يا شغلش را جابه جا کنيد.

پ. متنهای بزرگداشت در گذشتگان

ت. بد ترين حالت ممکن: وقتی که شخصيتتان را ساختيد، از خود بپرسيد که بدترين اتفاقی که برايش ممکن است بيفتد کدام است.

هشت. دزديدن از بهترين ها: از پلات بزرگان به عنوان محرکی استفاده کنيد وبعد آن را تغيير دهيد.

نه. برعکس کردن يک ژانر: می توان ژانرهای معروف داستانی را گرفت و برعکس کرد.

ده. پيش بينی ذهنيت جامعه: اگر بتوانيد حدس بزنيد که چه موضوعی ذهن جامعه را اشغال خواهد کرد، ايده خوبی برای نوشتن خواهيد داشت. مجله ها منبع خوبی برای پيدا کردن اين ايده هستند

يازده. خواندن روزنامه

دوازده. پژوهش، جيمز ميچنر، وقتی می خواست کتابی بنويسد، از چهار يا پنج سال جلوتر شروع می کرد و نزديک 150 تا 200 کتاب در مورد آن موضوع می خواند. مصاحبه با صاحب نظران را فراموش نکنيد.

سيزده. کامل کردن جمله:"چيزی که من واقعا دوست دارم در موردش بنويسم........"

چهارده. وسواس، شخصيتهای اصلی داستانها به چيزی وسواس دارند، ژاور بينوايان چه وسواسی داشت؟ حتما وسواس دوريان گری به جوانی را به ياد می آوريد. شخصيتی بيافرينيد، وسواسی به او بدهيد، و بعد نگاه کنيد که چه می کند.

پانزده. نوشتن خط اول

شانزده. نوشتن پيشگفتار

هفده. استفاده از نقشه های ذهنی

هجده. نوشتن پايانی به ياد ماندنی: مانند پايان کازابلانکا "لوييس، فکر می کنم اين آغاز دوستی زيباست"

نوزده. حرفه ها: مطالعه در حرفه های مختلف می تواند، ايده داستان نويسی ايجاد کند.

بيست. عاجز شدن: اگر بعد از همه اين کارها باز هم از نوشتن عاجزيد، ناراحت نشويد، خيلی از نويسنده ها از همين جا شروع کرده اند. ال دکتروف قبل از نوشتن رگتايم، عاجز شده بود و به ديوار اتاقش زل زده بود، بعد شروع به نوشتن در مورد آن ديوار کرد، بعد خانه و خيابان سالی که خانه در آن ساخته شده بود و .. رگتايم ساخته شد.

بخش دومِ دومين کتاب بسيار خواندی 2

2010-11-22T11:21:00.000-08:00

اين پست در ادامه پستهای قبلی است که در آنها شروع به بيان خلاصه ای از هفت کتاب در مورد نوشتن کرده ام. در اين قسمت بخش دومين کتاب پلات و ساختار را تمام خواهم کرد.قسمت اول بخش دوم کتاب را می توانيد در اين پست بخوانيد.

يک مزاحم و دو دروازه

من دوست ندارم از اصطلاحاتی مثل نقطه پلات و يا واقعه تحريک کننده استفاده کنم. به جای آن از يک مزاحم و دو دروازه استفاده می کنم. با اين روش پلات نوشتن مثل آب خوردن می شود.

يک مزاحم

گفتيم در پرده اول بايد شخصيت اصلی داستان را از زندگی عاديش خارج کنيم. يک اتفاق يا يک مزاحم اين کار را می کند. اين مزاحم لازم نيست خيلی بزرگ باشد. در زير چند نمونه از اين مزاحمها را مثال می زنيم:

- تماس تلفنی در نيمه شب

- نامه ای که حاوی خبری بد باشد

- رييس شخصيت اصلی را فرا بخواند

- بچه ای که به بيمارستان برده شود

از نظر ساختاری مزاحمت اوليه باعث ايجاد علاقه در خواننده می شود. اين مزاحمت تقابل اصلی ما نيست. در اين مرحله هنوز شخصيت اصلی و نيروی مقابل او وارد نبرد اجتناب ناپذيرشان نشده اند.

دروازه ها

حرکت از پرده اول به پرده دوم يا از شروع به ميانه ( و بعد پايان) از طريق دروازه های بدون بازگشت صورت می پذيرد. بايد شخصيت اصلی را از راحتيش بيرون بياوريد و اين وقتی اتفاق می افتد که از دروازه اول عبور کند. دروازه دوم او را به سوی ضربه فنی نهائی می برد.

عبور از دروازه اول

برای اين که شخصيت اصلی از دروازه ای که شروع داستان را به ميانه وصل می کند بگذرد، بايد صحنه ای بسازيد که در آن شخصيت اصلی به گونه ای به چالش اصلی داستان کشانده شود که امکان خروج از آن نباشد. بعد از عبور از اين مرحله امکان بازگشت به حالت اوليه نبايد وجود داشته باشد.

در اين مرحله از خودتان اين سوال را بکنيد: آيا قهرمان من می تواند به زندگی قبليش برگردد؟ اگر جواب آری است، هنوز از دروازه عبور نکرده ايد.

بايد فرق بين مزاحمت اوليه (inciting incident) و دروازه اول (plot point) را بدانيم. وقتی مزاحمت اوليه برای قهرمان داستان ايجاد می شود، امکان بازگشت وجود دارد، اما بعد از دروازه اول بازگشتی نيست

دروازه دوم

برای عبور از دروازه دوم (عبور از ميانه به پايان داستان) اتفاقی بايد بيفتد که مقدمه مقابله نهائی داستان است. اين اتفاق معمولا به دست آمدن اطلاعاتی مهم يا بحرانی بزرگ است که در يک چهارم آخر داستان قرار دارد.

سوال : آيا می توان داستانی بدون قسمتهائی که در بالا آمد نوشت؟ حتما، ولی به ياد داشته باشيد هر قسمت از ساختار را که رعايت نکنيد، بختتان برای ارتباط برقرار کردن با خواننده کم می شود.

ساختار چه شکلی است؟

ساختار از داستان و نمايشنامه به فيلم وارد شده است. در فيلم دروازه اول در يک چهارم اول و دروازه دوم در يک چهارم آخر است. در داستان دروازه اول بايد کمی زودتر جلوی شخصيت اصلی قرار گيرد وگرنه ممکن است خواننده کتاب را زمين بگذارد.

تمرين ها

در فيلم يا کتابی که می خوانيد، از خود بپرسيد که اولين مزاحمت، اولين دروازه و دومين دروازه کجاست؟

به پلات داستانی که می خواهيد بنويسيد دقت کنيد. آيا اجزای بالا در آن هستند؟

با توجه به دياگرام ساختار، پلات خود را طراحی کنيد.

برنامه تلويزيونی در مورد خلاقيت-3

2010-11-16T13:35:00.000-08:00

پنجشنبه 27 آبان، ساعت حدود شش و پنجاه و پنج دقيقه شب،

IRIB برنامه خانه مهر

در آخرين جلسه اولين استراتژی از نه استراتژی پرورش خلاقيت مطرح شد. استراتژی اول آموختن روش ديدن است. در جلسه قبلی به راهکار جزئی تر و کل تر ديدن موضوع با استفاده از پرسيدن 5 چرا و 6سوال اصلی پرداخته شد.

در جلسه 27 آبان در مورد جدا کردن کل از جز، روش استخوان ماهی و استفاده از واژه ها بحث خواهد شد.

کتابی در مورد اندازه گيری 2

2010-11-16T13:28:00.000-08:00

برای اندازه گيری چيزهای کوچک از چه استفاده می کرده اند؟ تقريبا در تمام فرهنگها دانه گياهان دم دستی ترين چيز برای اندازه گيری بوده است. مثل دانه جو. يا در ايران خودمان به غير از جو، ارزن.

برای فاصله های زياد چی؟ فاصله مچ تا شانه طرف مقابل يکی از معيارهای اندازه گيری بوده است که مساوی پاشنه تا باسن است، يعنی ارتفاعی که برای طول يک عصا مناسب است. که می شود يک متر يا يک يارد خودمان.

البته لازم به ذکر است که در تاريخ آمده است که يارد فاصله نوک دماغ همايونی شاه هنری اول (قرن دوازدهم) تا نوک انگشت همايونيش بوده است.

کدام نسبتها برای قسمت کردن به درد می خورد؟ از بين اعدادی که برای قسمت کردن به درد می خورند، سه عدد کليدی هستند، دو، سه و ده. شما با اعداد دو و سه بهترين قسمتهای مساوی را می توانيد توليد کنيد. و ده عددی است که مغز راحت با آن کار می کند.(شما يک تکه کاغذ راخيلی راحت می توانيد به سه قسمت مساوی يا چهار قسمت مساوی تقسيم کنيد.)

رابطه تقسيم به سه ، عکاسی و قابليت چشم

چشم انسان قابليت ذاتی برای تقسيم تصاوير به سه قمست دارد. و برای ما کاملا طبيعی است که اجسام را به صورت سه قسمتی ببينيم. به همين خاطر در ترکيب بندی يا کمپوزيسيون عکاسی يا نقاشی، مهمترين قسمتهای تصوير بايد تقريبا رویيا نزديک خطهائی که عمودی يا افقی شکل را به سه قسمت تقسيم می کنند قرار گيرند. (تازه فهميدم که چرا ال سی دی دوربين من نه خانه توليد می کند و من احمق دنبال راهی می گشتم که پاکشان کنم.)

پس عدد سه برای روش نگاه کردن ما به دنيا مهم است. اگر تقسيم بندی داريد که چشم در آن دخيل است، حتما دست کم يک تقسيم به سه در آن قرار دهيد.

نتيجه: دستها با تقسيم به دو ، چشمها با تقسيم به سه و ذهن با عدد ده رفيق است.

جالب است بدانيم، وقتی افرادی که کار ذهنی دارند با افرادی که کار دستی دارند در پروژه ای مشترک همکار می شوند، (مثل معمارها و بنا ها د رکار ساختمانی) معمارها بر اساس واحدهای بر مبنای ده کار می کنند، ولی بنا هنگام پياده سازی آن را به نسبتهای بر مبنای دو و سه ترجمه می کنند.

باز قابل توجه است که دو سيستمی که تقسيم کردن زياد می خواهد يعنی زمان و زاويه بر مبنای تلفيق سه عدد مهم هستند. برای زمان دو ضربدر سه ضربدر ده را داريم(10*3*2) و برای زاويه دو به توان دو ضربدر سه به توان سه ضربدر ده.

بخش دومِ دومين کتاب بسيار خواندی 1

2010-11-16T12:44:00.000-08:00

بخش دوم:ساختار:چيزی که پلات را به هم می چسباند.

ساختار چيزی است که قسمتهای داستان را به گونه ای کنار هم قرار می دهد که در دسترس خواننده باشند. ساختار چيدن مرتب مواد داستان به نفع مخاطب داستان است.

پلات در مورد عنصرهاست، ساختار در مورد زمان بندی است.

ساختار سه پرده ای

ساختار سه پرده ای از زمان ارسطو ثابت کرده است که موثر است. اگر خوب نگاه کنيم خيلی چيزها سه پرده ای است: متولد می شويم، زندگی می کنيم ، می ميريم. بيدار می شويم، روز را میگذرانيم، به خواب می رويم. جوکها هم سه قسمت دارند: مقدمه چينی (ست آپ)، بدنه جوک (بادی) و نتيجه (پی آف). در کلاسهای داستان نويسی گفته می شود که ساختار سه پرده ای مرده است. باورش نکنيد!

سه پرده داستان را شروع ،ميانه و پايان می سازد.

شروع

کار شروع داستان پاسخ دادن به سوال "چه کسی؟" است. شخصيت هدايت کننده را می شناساند. در کشتن مرغ مقلدصحنه دادگاه در شروع آتيکوس فينچ را به شما می شناساند.

وظيفه های ديگر مقدمه عبارتند از:

نشان دادن دنيای داستان

ايجاد لحنی که خواننده بايد به آن اعتماد کند

ترغيب خواننده برای حرکت به قسمت ميانی

معرفی تقابل ها: چه کسی يا چه چيزی سر راه شخصيت هدايت کننده قرار می گيرد

ميانه

اين قسمت جنگ شخصيت اصلی با چيزها يا کسانی است که سر راهش قرار می گيرند. ميانه بايد:

رابطه های شخصيت اصلی را عميق تر کند

علاقه ما به حوادث داستان را نگه دارد

شرايط را برای جنگ نهائی که در پايان، کارها را جمع و جور می کند آماده می سازد.

پايان

پايان نقطه ختم داستان بزرگ است. کار آن:

جمع و جور کردن تمام اتفاقات جمع و جور نشده داستان است، هيچ رشته ای نبايد در آخر داستان آزاد بماند.

ايجاد احساس هماهنگی. نشان دادن معنی که داستان به دنبال آن بود.

ساختار اسطوره ای چيست؟

از وقتی که جورج لوکاس برای نوشتن جنگ ستاره ها از جوزف کمپل برای ساختار اسطوره ای فيلم تشکر کرد، اين چارچوب سر زبانها افتاد.

ساختار اسطوره ای که گاهی ، به خاطر کتابی که کمبل به اين نام نوشته است، به نام "سفر قهرمان" ناميده می شود، ترتيب حادثه ها را تعريف می کند. اين ساختار از الگوی زير پيروی می کند:

دنيای قهرمان به خواننده معرفی می شود.

فراخوانی به ماجرا دنيای قهرمان را به هم می ريزد

قهرمان ممکن است به اين فراخوان محل نگذارد

قهرمان از خط قرمز می گذرد و وارد دنيای تاريکی می شود

ممکن است مرشدی برای درس دادن به قهرمان پيدا شود

تقابلهای متعددی با نيروهای تاريکی اتفاق می افتد

قهرمان دوره سياهی درون خودش دارد که بايد بر آن فائق آيد تا ادامه دهد

جادوئی در جنگ به قهرمان کمک می کند

جنگ آخر انجام می شود

قهرمان به دنيای خودش باز می گردد.

چرا اين ساختار موفق است؟ چون با ساختار سه پرده ای هماهنگ است:

پرده اول:

1.دنيای قهرمان به خواننده معرفی می شود.

2فراخوانی به ماجرا دنيای قهرمان را به هم می ريزد

3قهرمان ممکن است به اين فراخوان محل نگذارد

4قهرمان از خط قرمز می گذرد و وارد دنيای تاريکی می شود

پرده دوم:

5ممکن است مرشدی برای درس دادن به قهرمان پيدا شود

6تقابلهای متعددی با نيروهای تاريکی اتفاق می افتد

7قهرمان دوره سياهی درون خودش دارد که بايد بر آن فائق آيد تا ادامه دهد

8جادوئی در جنگ به قهرمان کمک می کند

پرده سوم:

9جنگ آخر انجام می شود

10قهرمان به دنيای خودش باز می گردد.

کتابی در مورد اندازه گيری 1

2010-11-14T21:52:00.000-08:00

يک بار مدير دبستان دخترم به من گفت:"شما بايد ميانه تان با آدمهای پرت و پلا خوب باشد." پوشيده نيست که منظورش اين بود که خودمم آدم پرت و پلائی هستم. که من به عنوان يک خوشآمدگوئی آن را می پذيرم. يکی از خصوصيات آدمهای پرت و پلا اين است که پرت و پلا کتاب می خوانند. البته اين به اين معنی نيست که کتابهای پرت و پلا بخوانند. من غير از پرت وپلا کتاب خواندن يک خصوصيت ديگر هم دارم و آن اين که چندين کتاب را با هم می خوانم. پس همان طور که کتاب پلات و استراکچر را می خوانم و برايتان خلاصه اش را می نويسم، کتاب ديگری را شروع کردم که حيفم آمد در موردش توضيح ندهم. با اين که موضوع کتاب شايد خيلی از موضوعات اين وبلاگ پرت باشد. اما يکی از روشهائی که خلاقيت را تحريک می کند و موضوع درس همسرم در کارگاهها است، ارتباط غير مرتبطهاست. پس برای تحريک خلاقيت شما، مرتبط کردن اين موضوع به اين وبلاگ را به خودتان می سپارم.

About the size of it

The common sense approach to measuring things

Warwick Cairns

2007

کتاب در مورد اندازه گيری است. (من که نمی توانم اسم فاميل نويسنده را با سه تا حرف صدادار کنار هم بخوانم، شما اگر توانستيد خوش به حالتان.)

من هميشه فکر می کردم چرا اين آمريکائيها و انگليسيها بايد همه چيزشان غير آدميزاد باشد. مثلا اين مقياس اندازه گيری بر پايه ده به اين سادگی چه مشکلی دارد که از مقياسهای عجيب و غريب مثل اينچ و فوت ومايل و پوند استفاده می کنند و جان به جانشان کنی حاضر نيستند از اين حماقت دست بکشند. کتاب بالا را که خواندم، توانستم قضيه را از بعد ديگری هم نگاه کنم. (البته تغيير عمده ای در نظرم بوجود نيامد)

اين آقای وارويک که اين کتاب را نوشته عوض کميته ای بوده که در مورد انتقال سيستم اندازه گيری انگليس به سيستم متری تصميم گيری می کرده و مجموعه اطلاعاتش را در اين کتاب جمع کرده است.

در تمام دنيا اولين مقياس اندازه گيری پای انسان بوده است. برای اين که به راحتی شما می توانيد با قدم برداشتن اندازه جسمی را بدهيد. مقدار اختلاف بين بزرگترين پا و کوچکترين پا حداکثر به اندازه يک ششم درازای اندازه گيری شما می تواند باشد. بنابراين برای اندازه گيريهای تقريبی معيار خوبی است. اما وقتی انسان به اندازه گيری ارتفاع رسيد، ديگر اندازه گيری با پا ممکن نبود. بدين ترتيب دومين معيار اندازه گيری انسان يعنی دست وارد کار می شود. برای اندازه گيريهای کوچکتر، از انگشت شصت (پهنا يا عرض آن) استفاده شد.

حالا کمی به نسبت های اين معيارهای اندازه گيری بپردازيم:

سه پهنای دست، (از کنار شصت تا کنار انگشت کوچک)= يک طول پا

چهار پهنای شصت = يک پهنای دست

در نتيجه يک طول (کف) پا مساوی دوازده پهنای شصت می شود. هر پهنای شصت يک اينچ (حدود دو و نيم سانتی متر) است. جالب است بدانيد واژه اينچ از اونيکا لاتين به معنی يک دوازدهم گرفته شده است.

هر چه شماره پای شما به شماره 10 انگليسی نزديک تر باشد، به ابعاد اندازه گيری استاندارد نزديک تر هستيد.

يک موضوع جانبی (رابطه عرض باسن همايونی اسب و بوسترهای کناری شاتل ديسکاوری)

اين موضوع را ما در کارگاههائی که سالها قبل برای وزارت بهداشت داشتيم در بحث استاندارد مطرح می کرديم. ولی ديدم آقای وارويک در اين کتاب هم آورده است و خالی از لطف نيست. کنار شاتلهای فضا پيما دو راکت يا بوستر است که سوخت حمل می کند. به اينها

SRB=Solid rocket booster

می گويند. عرض اين ها از مقدار خاصی بيشتر نمی تواند باشد. چرا؟ به اين خاطر که اين راکتها با قطار به پايگاه فضائی می آيد و در سر راه تونلهائی قرار دارد، در واقع عرض اين ها کمی بيتشر از عرض ريلهای راه آهن می تواند باشد. اما عرض ريلهای راه آهن از کجا آمده است. عرض ريلها را کسی به نام استفنسن تعيين کرده است و تقريبا در تمام دنيا اين عرض ثابت است. (داستانی در مورد تفاوت اين عرض در شوروی سابق شنيدم که جالب است ولی اين بحث را طولانی می کند.) آقای استفنسن اين عرض را از کجا آورده است؟ از عرض جاده های مال روئی که اسبها در آن رفت آمد می کردند که تاريخچه آنها به زمان رم باستان بر می گردد. و در زمان رم باستان عرض اين جاده ها چه مقدار بوده است؟ به اندازه عرض باسن دو اسب، تا دو اسب بتوانند از کنار هم بگذرند. پس می بيند عرض بوسترهای شاتل از باسن اسبها تبعيت می کند!

دومين کتاب بسيار خواندنی 5

2010-11-13T21:56:00.000-08:00

اين هم قسمت آخر بخش اول کتاب، از پس فردا خلاصه بخش دوم کتاب را روی وبلاگ می گذارم:

يک گفته خردمندانه: آلفرد هيچکاک می گويد: "يک داستان خوب همان زندگی است، منتهی قسمتهای کسل کننده آن حذف شده است."

انتخاب صحنه: در انتخاب صحنه معمولا ذهن ما به دنبال کليشه است، لحظه ای صبر کنيد و سعی کنيد الترناتيوها را انتخاب کنيد.

تمرينها

تمرين1: ده دقيقه وقت بدون مزاحمت را کنار بگذاريد. و به صورت آزاد پاسخ اين سوال را در آن ده دقيقه بنويسيد: می خواهم وقتی خوانندگان داستانهای من را می خوانند، در آخر چه احساسی داشته باشند؟ اين خواسته را به اين دليل دارم که داستان از نظر من...........................

خيلی سريع و از درون خود، پاسخ را بنويسيد. بعد پاسخ را بررسی کنيد و ببينيد چه جور پلاتی با نوشتن شما جور در می آيد.

تمرين2: چند رمان که دوست داريد را از قفسه کتابخانه بيرون بياوريد. بعد چهار عنصری که از آن ها گفتگو کرديم، يعنی شخصيت هدايت کننده، هدف، تقابل، و به زمين افتادن را در مورد آن ها بررسی کنيد.

تمرين3: در چهار خط پايين پلات ايده ای که در سر داريد را بنويسيد:

شخصيت هدايت کننده داستان من يک......

هدف او عبارتست از......

........ در مقابل او قرار گرفته چون

آخر داستان وقتی به زمين افتادن را می بينيم که.....

اگر بتوانيد چهار خط بالا را کامل کنيد، چارچوب داستانتان شکل گرفته است، بقيه اين کتاب به شما کمک می کند تا تمامش کنيد.

تمرين 4: ترکيبی از ادويه هائی که دوست داريد از کتابهائی که می خوانيد جمع کنيد. به دنبال صحنه پردازيهای يگانه، شخصيتهای با آب و رنگ، ديالوگهائی که برجسته هستند و صحنه های اثرگذار باشيد.

وقتی به آن ها رسيديد، بررسی کنيد که چگونه موفق بوده اند.

اسطوره دانشگاه

2010-11-13T20:50:00.000-08:00

کسانی که با من آشنائی دارند، می دانند با بزرگ تر از حد جلوه دادن جايگاه دانشگاه به هيچوجه موافق نيستم. و باز کسانی که سابقه تحصيلی و کاری من را می دانند، تاييد می کنند که اين اعتقاد من از جنس "گربه و دسترسی به گوشت" نيست.

برای همين اعتقاد بود که وقتی مقدمه کتاب قصه نويسی نوشته رضا براهنی را می خواندم، حيفم آمد اين تکه را در اين پست بازنويسی نکنم:

"....همان روزکه دکترايم را گرفتم، فراموش کردم که دکترا دارم و يا دکترا هم مهم است. فقط به درد استخدام در دانشگاه خورد. ديگر هرگز از آن ياد نکردم. در تدريس در دانشگاههای ديگر هم به درد نخورد. به يک معنا من هميشه از طريق نوشتن زندگی کرده ام.... درجات دانشگاهی و خود دانشگاهها صور قشری ساخت های عمقی و درونی هستند که در جامعه وجود دارند. مساله اصلا حضور و وجود اين موسسات صوری نيست. در عمق، من به تاسيساتی از نوع ديگر اعتقاد دارم، و آن موسسات اصلی نهادهای رو به کمال انسانی هستند که خود را به صورت موسسات صوری هم بروز می دهند. در مذاکرات حضوری با نويسندگان و شاعرانی چون "اوکتاويوپاز"، دنيز لورتوف"، "نوام چامسکی"، "آرتور ميلر"، ...."کن کيسی" و دها نويسنده و منتقد معتبر ديگر به اين نتيجه رسيدم که در عمق، ما به تاسيساتی از نوع ديگر اعتقاد داريم و می توانيم بدون حضور دانشگاهها و دانشکده ها هم آن تاسيسات عمقی را به منصه ظهور برسانيم.... اين حافظ است که دانشکده های ادبيات را می سازد، دانشکده های ادبيات حافظ نمی سازند."

خاطرات پسر بچه ناقلا

2010-11-13T00:48:00.001-08:00

خاطرات پسر بچه ی ناقلا نوشته وامبا يا لوئيجی برتلی، نشر چشمه ترجمه مرتضی کلانتريان، تعداد صفحات 354

کتاب درمورد شيطنت های يک بچه مدرسه ای به نام جانينو استپانی است که درخيلی از موارد از روی نيت خير انجام می شود ولی به سرانجام بد می رسد. مطمئنم کتاب در زمان خودش يعنی زمان جنگ و دعواهای سياسی ايتاليای اويل قرن بيستم جذابيت بيشتری داشته است. برای من بزرگسال شايد بعضی شرارتهای قهرمان داستان آزار دهنده باشد، ولی در نظر بچه هائی که کتاب را می خوانند جور ديگری است. فکر می کنم کتاب به عنوان محرک خلاقيت خوب باشد، به ويژه وقتی از بچه ها بپرسيم، شيطونيها را به چه گونه ديگری می شود برنامه ريزی کرد.

چيزی که به نظر به تداوم داستان خدشه وارد می کند، تغيير شخصيت ناگهانی جانينو استپانی، شخصيت اصلی داستان، در هنگام زندگی در مدرسه شبانه روزی است.

برای کسانی که به ادبيات نوجوانان علاقه دارند، خواندن اين داستان را توصيه می کنم.

دومين کتاب بسيار خواندنی 4

2010-11-12T09:18:00.000-08:00

اگر تازه وارد اين وبلاگ شده باشيد، توصيه می کنم پيشينه اين پست را در پستهای زير ببينيد:
دومين کتاب بسيار خواندنی
دومين کتاب بسيار خواندنی 2
دومين کتاب بسيار خواندنی 3

پلات ادبی و پلات تجاری (بازاری)

تفاوت اين دو نوع پلات در سرعت اتفاقات و تاکيد داخلی يا خارجی آنهاست. پلات ادبی سرعتی به نسبت کند دارد و بيشتر در مورد زندگی درونی شخصيت اصلی است . در پلات بازاری بيشتر اتفاقات و اعمالی داريم که از خارج برای شخصيت اصلی اتفاق می افتد. در آخر اين صفحه می توانيد تصويری از چگونگی جلو رفتن اتفاقات در دو نوع پلات را ببينيد.

در يک داستان معمولا هر دو جز پلات را می توان يافت. مثلا داستان "يک نقشه ساده" نوشته اسکات اسميت در داخل ذهن شخصيت اصلی اتفاق می افتند ولی جهت حرکت اتفاقات مثل رمانی جنائی بازاری است.

رمان ادبی ابهامها را راحت تر می پذيرد. ممکن است پايان داستان خواننده را در شک بگذارد. در آخر ناتور دشت نمی دانيم چه بر سر هولدن می آيد و اين باعث قدرت بيشتر داستان می شود.

رمان بازاری معمولا عاقبت بخيری است. گاهی گفته می شود رمان بازاری بر اساس پلات و رمان ادبی بر اساس شخصيت است. ولی اين گفته درست نيست. در هر دو مورد شخصيت نقش اساسی را بازی می کند.

دو پيشنهاد ساده

اگر ادبی می نويسيد، سعی کنيد کمی به داستانتان سرعت دهيد و يکی دو عامل بازاری به آن اضافه کنيد. احتمالا اين عناصر را دوست خواهيد داشت و همين موضوع برای خواننده شما هم صدق می کند.

اگر بازاری يا تجاری می نويسيد. شخصيتتان را عميق تر کنيد. اين باعث می شود داستان برای خواننده رضايت بخش تر باشد.

آيا اين مباحث به نوشتن کليشه ای نمی انجامد؟

بعضی از نويسندگان از فکر کردن در مورد پلات بدشان می آيد، چون ممکن است به نوشتن کليشه ای بيانجامد. ولی چرا چيزی کليشه می شود؟ برای اين که موفق بوده است.

دستور پخت املت آميختن تخم مرغ و گوجه، گرم کردن ماهيتابه، ريختن روغن در ماهيتابه و ريختن آميخته تخم مرغ و گوجه در ماهيتابه است. ولی با اين حال املت من کجا ، املت يک آشپز حرفه ای کجا. با وجود کليشه اين ادويه و ريزه کاریهاست که کار را يگانه می کند. در داستان نوشتن سه عامل شخصيت، صحنه پردازی و ديالوگ اين کار را می کنند.

شخصيت

لاگوس اگری در کتاب هنر نوشتار خلاق می گويد:" شخصيتهای سرزنده هنوز رمز و فرمول جادوئی نوشتار بزرگ و پايدار است. نوشته نويسندگانی که با کارهايشان ناميرا شده اند را مطالعه کنيد و به اين نتيجه می رسيد که نفوذ غيرمعمول آنها به شخصيت انسانها چيزی است که باعث زنده نگه داشتن نوشته آن ها در طی قرنها شده است."

صحنه پردازی

آيا می توانيد ما را به جائی ببريد که قبلا نديده ايم؟ چنين کاری پلات شما را زنده می کند. خواننده ها دوست دارند از جزييات زندگی کاری ديگران با خبر شوند. تحقيق کنيد. خود را در حرفه ای فرو بريد، اين کار را می توانيد با فراگرفتن آن حرفه يا با مصاحبه با متخصص آن رشته انجام دهيد.

ديالوگ

ديالوگ ابزار خوبی برای رنگ و لعاب دادن به پلات شماست. ديالوگ کمک می کند که شخصيت يگانه بسازيد و پلات را جلو می برد، اگر ديالوگی اين دو کار را نمی کند بايد حذف شود.

چند نکته در مورد ديالوگ: مطمئن شويد که شخصيتهای شما برای صحبت کردن، روشی يگانه دارند. هيچ دو شخصيتی نبايد به يک گونه سخن برانند. دوم اين که واژه هائی که شخصيتها به کار می برند، بايد چيزی در مورد آن ها به ما بگويد.

به ديالوگ به عنوان سلاحی نگاه کنيد که در پلات به کار می رود . پلات يک مقابله است، يک نبرد. پس شخصيتهای ما بايد از جنگ افزار کلامی استفاده کنند.

اين پلات که گفتی، يعنی چه؟ دومين کتاب بسيار خواندنی3

2010-11-08T23:35:00.000-08:00

اگر به دنبال نوشته ای هستيد که خواننده داشته باشد بايد پلات داشته باشيد، پلات چيزی است که پرسشهای زير را برای خواننده جواب می دهد:

اين داستان در مورد چيست؟

آيا اتفاقی می افتد؟

چرا بايد به خواندن ادامه بدهم؟

اصلا چرا بايد خواندن اين کتاب برايم اهميت داشته باشد؟

خواننده وقتی کتاب را در دست می گيرد، به دنبال تجربه ای متفاوت است، تجربه ای که با تجربه روزمره او فرق داشته باشد.

داستان خوب خواننده را به مکانی جديد می رساند و اين کار را به وسيله حقايق و بحث و جدل انجام نمی دهد، بلکه از راه زندگی خيالی که در صفحه کتاب اتفاق می افتد اين کار را عملی می کند.

پلات به زبان ساده

اصول ساده ای وجود دارد که اگر فرا بگيريد و بر روی آن ها تمرين کنيد، می توانيد به پلات مناسب دست بيابيد. اين اصول را می توان به صورت زير بيان کرد:

LOCK: L=Lead, O=Objective, C=Confrontation and K=Knockout

L=Lead

شخصيت هدايت کننده

يک پلات قوی با شخصيتی که هدايت کننده قوی باشد شروع می شود. شخصيتی که توجه شما را جلب کند، اين به اين معنی نيست که اين شخصيت مثبت يا جذاب باشد، ممکن است شخصيت کاملا منفی باشد، اما توجه شما را به خودش جلب کند.

O=Objective

هدف

وجود يک هدف، يک خواسته، يک تمنا در پلات لازم است. هدف دو شکل می تواند داشته باشد، به دنبال چيزی رفتن يا از چيزی فرار کردن.

پلاتهای استوار تنها يک هدف برجسته برای شخصيت هدايت کننده دارند که "سوال داستان" را می سازد. هدف بايد برای شخصيت هدايت کننده حياتی باشد.

اگر هدف را زنده ماندن شخصي هدايت کننده يا جلوگيری از مردن فردی ديگر بگذاريد هميشه جواب می دهد. در سکوت بره ها بوفالو بيل می خواهد جلوی کشته شدن يک بيگناه ديگر را بگيرد.

C=Confrontation

تقابل

بايد چيزهائی باشند که مانع رسيدن شخصيت هدايت کننده به هدفش بشوند. اگر شخصيت اصلی بدون مزاحمت به آن چيزی که می خواهد برسد، خواننده را از نياز مخفيش يعنی نگرانی محروم کرده ايم. يادتان باشد، هيچوقت قهرمانتان را راحت نگذاريد.

K= Knockout

هيچوقت از خودتان پرسيديد که چرا از بازی فوتبالی که مساوی می شود ناراحت می شويم، برای اين که دوست داريم آخر بازی يکی زمين بخورد. در مورد مسابقه بوکس هم همينطور است. در داستان هی آخر داستان بايد قدرتی مشابه زمين زدن يا زمين خوردن داشته باشد.

چند جور پلات وجود دارد؟

با اين که انواع مختلفی پلات تعريف شده است که در بخش 12 به آن ها خواهيم پرداخت، اما همه پلاتها را می توان به اين صورت خلاصه کرد. شخصيت اصلی که هدفی مشخص دارد، با مخالفتهائی مواجه می شود و سير داستان را تا انتها طی می کند.

هدف می تواند داخلی يا خارجی باشد، مخالفتها می تواند فيزيکی يا روانی باشد، اما هميشه سيستم چهارگانه ای که ذکر شد را می توانيد در پلات ببينيد.

بارنابی کونراد می گويد:" وقتی که شخصيتی با مشکلی، مشکلی جدی، پيش رو داشته باشی، ديگر طراحی پلات نامی فانتزی (سوسولی) می شود برای اين که چگونه او سعی می کند از شرايط نامطلوب خارج شود.

دومين کتاب بسيار خواندنی 2

2010-10-30T23:10:00.000-07:00

اين پست ادامه پست قبلی است

6 اصل برای اين که مربی نويسندگی خودتان باشيد:

1. برای خودتان انگيزه ايجاد کنيد، جيمز می گويد جمله ای که پيمان نويسندگيش باشد را نوشته است و هميشه جلوی چشمش دارد. ليوانی خريده که رويش نوشته: "نويسنده". به کتابفروشيها می رفته و کتابی را بر می داشته و تصور می کرد تصوير خودش جای تصوير نويسنده روی جلد است. حتی روی جلد کتابش را طراحی کرده و جلوی رويش گذاشته است. به هر حال پيشنهاد می کند که انواع محرکهای چشمی را برای ايجاد انگيزه جلوی رويتان قرار دهيد. جيمز پيشنهاد می کند مراسم خاصی را می توانيد برای شروع نوشتن روزانه تان در نظر بگيريد.

2. نکته های آموزشی را به کار ببنديد: نکته هائی که از کتابهای مختلف فرا می گيريد حتما در نوشته هايتان به کار ببنديد.

3. سخت نگيريد: ديسيپلين زياد ايجاد اضطراب می کند و خلاقيت را می کشد.

4. اول بنويسيدش، بعد درستش کنيد: از اول به فکر درست کردن اشتباه های نوشته تان نباشيد.

5. برای خود حد نصاب روزانه بگذاريد: سعی کنيد حد نصابتان زمانی نباشد، بلکه به صورت تعداد کلمات باشد. وقتی حد نصاب زمانی می گذاريد، با ور رفتن به نوشته کوچکتان آن را هدر خواهيد داد. اگر از آن دسته نويسندگان هستيد که می گوييد، بايد به من الهام بشود تا بنويسم، جمله پيتر دووری را در جوابتان می گويم: من فقط زمانی می نويسم که به من الهام شود، و شرايط را آماده کرده ام که هر روز سر ساعت 9 صبح به من الهام شود.

6. تسليم نشويد: بهترين پند و اندرز به هر نويسنده ای اين است: " به نوشتن ادامه بده"

دومين کتاب بسيار خواندنی

2010-10-28T00:12:00.000-07:00

در پستی به نام "يک کتاب بسيار خواندنی" قول دادم که به هفت کتاب درمورد داستان نويسی بپردازم.

دومين کتابی که از اين مجموعه هفت گانه شروع به خواندش کردم کتاب زير است:

Plot & Structure: (Techniques And Exercises For Crafting A Plot That Grips Readers From Start To Finish)

قبل از پرداختن به کتاب در مورد واژه پلات کمی توضيح بدهم. برخی واژه طرح را به جای پلات می گذارند. اين کار چند اشکال دارد، اول اين که چيزی به اسم

outline

داريم که با پلات فرق می کند و بهتر است که واژه طرح را برای آن کنار بگذاريم. دوم اين که طرح واژه تازی است،. ولی از همه مهتر اين که وقتی در مورد داستانی که خوانده ايد صحبت می کنيد، بگوييد پلاتش اشکال داشت، کلی کلاس دارد، همه فکر می کنند کلی در مورد داستان نويسی چيز می دانيد، ولی اگر بگوييد طرحش اشکال داشت ،کسی محلتان نمی گذارد. برخی واژه پيرنگ را جای پلات گذاشته اند که تمام فوايد فوق را دارد و واژه زيبائی نيز هست.
در بخش اول نويسنده کتاب در مورد دروغ بزرگ صحبت کرده است:

او می گويد که در دبيرستان دوست داشته نويسنده بشود، ولی به او گفته اند برای نويسنده شدن بايد استعدادش را داشته باشی. در دانشگاه آقای بل (همان نويسنده کتاب که اگر بخواهيد خودمانی صدايش کنيد، می توانيد جيمز بناميدش)، به کلاس کارور داستان نويس مشهور می رود و باز به دروغ بزرگ بر می خورد:
"اگر می خواهی نويسنده شوی، بايد استعدادش را داشته باشی"

من می خواهم نکته ای را اضافه کنم. همه فکر می کنند يک معلم خوب کسی است که موضوع تدريسش را به خوبی انجام دهد، و هرکس موضوع تدريسش را به خوبی انجام دهد معلم خوبی می شود. هر دو قسمت جمله قبلی اشکال دارد. کارور داستان نويس خوبی بوده است، ولی دليل نمی شود معلم خوبی برای داستان نويسی بوده باشد. در مورد قسمت اول جمله شايد بگوييد که اين ديگر درست است. ولی در شخصيت شناسی ام بی تی آی، گفته می شود که مردم در جمع آوری اطلاعات دو گونه اند ،برخی اطلاعات را به جز دريافت می کنند، اينها کننده های خوبی هستند، برخی اطلاعات را به صورت کلی می گيرند، اين ها ممکن است کننده خوبی نباشند، اما معلم خوبی هستند.

به کتابِ جيمز عزيز برگرديم. جميز می گويد از وقتی دروغ بزرگ را شناختم، فهميدم که نويسنده شدن را بايد با ديسيپلين و تمرين فرا گرفت. و اين کتاب برای همين است. او می گويد برای اين که در نوشتن پلات استاد شوی، بايد مربی خودت باشی.

در پست بعدی به خصوصياتی که مربی بايد تقويت کند می پردازم.

برنامه تلويزيونی در مورد خلاقيت-2

2010-10-27T23:52:00.000-07:00

شبکه جهانی جام جم:IRIB
جمعه 14 آبان، برنامه خانه مهر
شروع 7:15 عصر به وقت تهران
از اين به بعد در اين برنامه ها که يک هفته در ميان پخش می شود، بنا بر اين است که به نه استراتژی خلاقيت پرداخته شود. برای تقويت خلاقيت 9 استراتژی اصلی و به بهانه هر استراتژی تعدادی فعاليت و تمرين تعريف شده است. اين فعاليتها حدود چهار صد فعاليت هستند که بر روی هر کدام از آن ها می توان ساعتها کار کردو ايده های نو آفريد.
در اولين جلسه گفتگو به استراتژی اول پرداخته خواهد شد. استراتژی اول اين است که بياموزيم چگونه ببينيم.

احساس عذاب وجدان

2010-10-27T23:45:00.000-07:00

يکی از عنوانهائی که در کارگاههائی که من و همسرم برگزار می کنيم خيلی طرفدار دارد، موضوع تيپ شناسی شخصيتی است. در آينده در اين وبلاگ به تيپ شناسی شخصيتی به نام "ام بی تی آی" خواهم پرداخت، ولی در حال حاضر همينقدر اشاره کنم که تيپ من جز افرادی است که خيلی روی اين که همه چيز بايد درست و روی حساب باشد سخت نمی گيرند، اما وقتی ارزشهايشان زير سوال می رود، حتما صدايشان در می آيد. به همين خاطر اين افراد کمی غير قابل پيش بينی به نظر می آيند. اين را به اين خاطر می گويم که هفته پيش در جلسه ای بودم که حس می کنم در آن ارزشهايم زير سوال رفت، و چون آن طور که دلم می خواست مخالفت نکردم، وجدان درد گرفتم واين مطلب را به عنوان مسکن برای اين درد می نويسم.

هفته پيش به جلسه انتخابات انجمن مدرسه ای رفته بودم. تعريف از مدرسه و به ويژه مدير آن انقدر زياد بود که برای من کمی آزار دهنده شده بود. اول يکی از نمايندگان انجمن سال قبل از افتخارات مدرسه گفت که ايزو فلان گرفته و چه بازديدها کردند و چه نکردند.

بعد دانه دانه بچه های به اصطلاح موفق مدرسه آمدند و از مدير مدرسه تعريف کردند. خيليها گفتند که اين جا بهترين مدرسه است و مدير مدرسه بهترين مدير دنياست.

بعد از آن بدون اغراق بيست نفر از پدرها يا مادرها آمدند و گفتند که بچه شان به هر جا رسيده به خاطر مدير مدرسه بوده است.

يکی از آن بيست نفرمن بودم که به اين دليل که مدير مدرسه زمانی معلم من بوده است، به تريبون فراخوانده شدم که صحبت کنم.

پيش از اين که بگويم من چه گفتم، بايد بگويم من اين مدرسه به دليل خيلی از ويژگيهايش می پسندم و دوست دارم و خيلی از روشهای مديريتی مدير مدرسه را می ستايم. اما همانطور که ستايش يا پسند من دليلی بر خوب بودن مدرسه نمی شود، استدلال دوستانی که پشت تريبون آمدند، دليلی بر خوب بودن يا بد بودن مدرسه نيست.

استدلال اين دوستان چند اشکال داشت:

1. آيا اگر دانش آموزی موفق شده است، (موفقيت را مساوی قبول شدن در دانشگاه يا مدرک دانشگاهی بگيريد.) آيا علت آن مدير مدرسه بوده است، يا معلم، يا پدر و مادر؟ خود دانش آموز چند درصد در اين موفقيت نقش داشته است؟ شايد اگر اين دانش آموز در مدرسه معمولی تری بود موفق تر هم می شد.

2. مرحوم بنی هيل می گويد، اين که کسی از چترهای نجات شکايت نمی کند، دليل نمی شود که همه آنها درست کار می کنند." معلوم است که دانش آموزان موفق دوست دارند بيايند جلوی جمع و رتبه کنکور و مدرک دانشگاهيشان را به ديگران نشان دهند. اما آيا دانش آموزان به اصطلاح ناموفق (من مخالفت بزرگی با مساوی گرفتن موفقيت با قبولی کنکور دارم که باشد برای بعد) دوست دارد که بيايد جلوی جمع؟ آيا اين که کسی نمی آيد بگويد من ناموفق بودم دليل موفقيت مدرسه است؟

3. سوال مهم، آيا اجازه داريم برای رسيدن به نتيجه درست از ابزار اشتباه استفاده کنيم؟ آيا اجازه داريم که با شيوه تفکر نا درست به نتيجه درست برسيم؟ هر چقدر مديری يا مدرسه ای خوب باشد، آيا اجازه داريم با روشی نادرست به اين نتيجه برسيم؟

4. داشتن گواهی ايزو تا چه اندازه می تواند نشان دهنده ،خوب بودن مدرسه باشد؟

آن چه من پشت تريبون گفتم، گفتار کاملی نبود، ولی با نوشته بالا کمی راحت تر شدم. من گفتم:

"نمی توانم بگويم اين جا بهترين مدرسه است. بهتر بودن چيزی سليقه ای است، می توانم بگويم اين مدرسه با سليقه ما خوب جور است. سليقه ما ممکن است سليقه اکثريت جامعه هم نباشد. شايد بتوان گفت اين جا مدرسه ای برای سليقه خاص است. در مورد مدير مدرسه دو چيز را با اطمينان می توانم بگويم، ايشان مديری چند وجهی و کمال گرا هستند."

شاهنامه با صدای اسماعيل قادرپناه

2010-10-18T07:30:00.001-07:00

چند بار شده بود که بعد از شنيدن تکه هائی از شاهنامه با صدای اسماعيل قادرپناه گوشی را بردارم تا به آقای قادرپناه زنگ بزنم و بگويم که چه کيفی با شاهنامه ای که با صدايش خوانده می شود، می کنم. اما هر بار با خودم گفتم شايد مزاحمش شوم، و گوشی را زمين گذاشتم. اما امروز ديگر تعارف را کنار گذاشتم و به او زنگ زدم و ازش تشکر کردم. او به من گفت تا به حال چند بار از جلوی محل کار من گذشته و می خواسته به من سر بزند، ولی فکر کرده شايد مزاحم من بشود!

اين بهانه ای است که به شما پيشنهاد کنم که اگر از آن دسته آدمهائی هستيد که دريافتتان شنيداری است و شاهنامه را دوست داريد، شاهنامه با صدای اسماعيل قادر پناه را فراموش نکنيد.

شعر، صنعت و قهوه تلخ

2010-10-10T00:37:00.000-07:00

در بخارای شهريور مقاله ای از دکتر شفيعی کدکنی چاپ شده است به نام "نقش تاريخی و خلاقيت فردی". اگر بخواهم مقاله را در چند سطر خلاصه کنم، می گويم که برای جاودانه شدن يک شعر دو عامل موثرند، يکی خلاقيت فرد هنرمند و ديگری موقعيت تاريخی که در آن شعر نوشته می شود.
اين مساله را در عرصه کسب و کار و صنعت ،تحت عنوان تفاوت خلاقيت و نوآوری مطرح می کنيم.اگر شما خدمت يا کالای نوئی بيافرينيد، خلاقيتی به خرج داده ايد ولی اگر بخواهيم آن را نوآوری بناميم، بايد علاوه بر نو بودن، مورد توجه مردم نيز قرار گيرد. به همين دليل نوآوری را اصطلاحی اجتماعی اقتصادی می دانند، يا اگر بخواهم به گونه ای ديگر بگويم، نوآوری چيزی دموکراتيک است. يعنی مردم هستند که با روی آوردن به يک کالا و پرداخت پول برای خريدن آن (که مانند رای دادن می ماند، رای دادنی که در شمارش آن کمتر اشتباه پيش می آيد، رای دادنی که شمارش آن با سود مادی که به فرد نوآور می رسد تعيين می شود،)تعيين می کنند که آن کالا يا خدمت نوآوری است.
به همين خاطر است که وقتی می شنوم که قهوه تلخ مديری فروش زيادی کرده است خوشحال می شوم. نه به خاطر ارزش هنری اين اثر(که شايد زياد نباشد)، بلکه به اين خاطر که شايد وسيله ای شود برای پی بردن به نقش مردم يا به قول دکتر شفيعی نقش تاريخی در موفقيت يک اثر يا نوآوری .

برنامه تلويزيونی در مورد خلاقيت

2010-10-06T20:56:00.000-07:00

شبکه جهانی جام جم:IRIB

جمعه 16 مهر، برنامه خانه مهر

شروع بين 7 تا 7:15 عصر به وقت تهران

يک کتاب بسيار خواندنی

2010-10-04T03:00:00.000-07:00

چندی قبل به اين پست برخوردم:

http://donmilleris.com/2010/03/24/the-best-books-on-writing/

با خودم عهد کردم که تمام هفت کتاب را بخوانم. و شروع به جمع آوری کتابها کردم. (تا حالا هفت تا را پيدا کردم.)

هر چه گشتم کتاب اول را پيدا نکردم، تا اين که روزی در کتابخانه خودم می گشتم که به کتابی به اسم نبرد هنرمند بر خوردم که چندی پيش خريده بودم ولی بعد فراموشش کرده بودم. کتاب را باز کردم و وقتی عنوان اصل کتاب را ديدم متوجه شدم همان کتاب اول ليست است. کتاب را خواندم و الان مشتاق خواندن دوباره آن هستم.

اول کمی در مورد عنوان جالب کتاب بنويسم. کتابی 2500 ساله به نام هنر رزم يا

Art of War

وجود دارد که با وجود قدمتش ، امروزه در دانشگاههای کسب و کار يا همان بيزينس خودمان به عنوان کتاب درسی خوانده می شود. ترجمه اين کتاب را نشر کاروان پخش کرده است. نويسنده کتابی مورد نظر ما ، از اسم اين کتاب استفاده کرده و با يک جابجائی قشنگ عنوان کتابش را

War of Art

نهاده است. نويسنده کتاب آقای پرسفيلد نويسنده فيلمنامه فيلم

The legend of beggar vance

با بازی ويل اسميت است. کتاب نبرد هنرمند سه قسمت دارد. که برای من قسمت دومش کاربرد بيشتری داشت.

در قسمت اول پرسفيلد از موجودی به نام مقاومت صحبت می کند که به شکلهای متفاوت سر راه هنرمند يا هر انسان خلاقی می نشيند تا نگذارد موفق شود. گونه ای که پرسفيلد برای به تصوير کشيدن اين موجود انتخاب می کند واقعا زيباست.

در قسمت دوم اساس حرف نويسنده اين است که کار هنرمند بايد حرفه ای باشد. حرفه ای نه به معنی تخصصی، بلکه به معنی اين که مثل شغل يا حرفه به آن نگاه کنيم. با خود قرار بگذاريم که زمانی را در هر روز به آن اختصاص دهيم وهمانطور که سر شغلمان حاضرمی شويم و مگر در موارد خيلی مهم آن را ترک نمی کنيم، پرداختن به حرفه را هم فراموش نکنيم.

در بخش سوم به مشخصات الهام پرداخته شده است.

اين کتاب را نشر پيکان چاپ کرده. من از خواندش استفاده کردم. اگر در راهی هنری يا خلاقانه قدم می گذاريد، توصيه می کنم کتاب را بخوانيد.

باز هم می گوييد تقصير من است؟

2010-10-02T22:16:00.000-07:00

با خودم عهد کردم امسال کاری به کار مدرسه بچه ها نداشته باشم و بگذارم مدرسه هر کاری می خواهد بکند. به خودم گفتم: تو چه کار داری به کار مدرسه، به کار خودت بچسب. اما به خدا نمی گذارند. ديروز يک ورق از مدرسه آمده است در مورد تحقيق و پژوهش دانش آموزی برای بچه های کلاس سوم دبستان. در اين برگه مراحل پژوهش دانش آموزی به ترتيب زير آمده است:

انتخاب موضوع

مرور بررسی های قبلی

بيان مساله پژوهش

فرضيه يا سوالات مهم

تعريف مفاهيم و متغيرها

مقياس اندازه گيری

جامعه مورد مطالعه

جمع آوری اطلاعات

تجزيه و تحليل داده ها

برنامه ريزی اجرا

ملاحظات اخلاقی

محدوديتهای پژوهش

گزارش نويسی

اجرا و برگزاری نمايشگاه

شما قضاوت کنيد، آدم می تواند ساکت بماند؟ اگر قرار است اين ها را بچه کلاس سوم ياد بگيرد، بايد در دانشگاه را تخته کرد. ديگر چيزی برای ياد دادن نمی ماند. اين ديگر تقصير من نيست که امروز شال و کلاه می کنم و می روم سراغ مدير مدرسه.

پنجره هائی برای شکستن

2010-10-01T22:38:00.000-07:00

در جامعه شناسی پديده ای به نام شيشه های شکسته مشهور است. بر اساس اين پديده اگر شيشه های ساختمانی شکسته باشد، و اگر شيشه جديد را جايگزين شيشه های شکسته نکنی، خلاف کاران با سنگ می زنند بقيه شيشه ها را هم می شکنند. در واقع ايجاد شرايط برای يک قانون شکنی، ديگران را در شکستن بقيه قانونها جری می کند. می گويند که جوليانی با استفاده از اين پديده و جلوگيری از آن توانست ميزان جرم وجنايت درنيويورک را به ميزان قابل توجهی کم کند. يکی از کارهائی که جوليانی کرد اين بود که اجازه نداد هيچ گرافيتی يا نقاشی و نوشته کج و معوجی روی واگنهای مترو بماند. وقتی واگن مترو به انتهای خط می رسيد ، فوری کارگران آن را تميزمی کردند. تا به اصطلاح پنجره شکسته ای نباشد.

از خارج از کشور که وارد فرودگاه شدم، بنر بزرگی را ديدم که پنجره بزرگی برای شکستن را نشان می داد. هر مسافر اجازه دارد فقط 80 دلار جنس خارجی وارد کند! وقتی اظهار نامه مالياتی را درست پر می کنم و دو و نيم ميليون تومان براي يک مطب ماليات می پردازم و بعد می فهمم که شرکتی بزرگ با چند ميليارد داد و ستد فقط پنج ميليون تومان می پردازد، می فهمم که اين هم پنجره ای برای شکستن بوده است. و ديگر در خيابانها وقتی تک تک شيشه های قوانين رانندگی را می بينم که می شکنند، ديگر حرص نمی خورم.

با عکس يا بدون عکس ؟ مساله اين است

2010-10-01T22:29:00.000-07:00

بعد از تاخير طولانی،آمدم نوشتن وبلاگم را شروع کنم. ديدم که سرور عکسهای بلاگر فيلتر شده است. من هم که به عکسهايم خيلی وابتسه ام، مانده ام بدون عکسهايم بنويسم يا به سرور ديگری اسباب کشی کنم؟

يک معما

2010-02-05T11:46:00.000-08:00

معمائی که میخواهم مطرح کنم، از معماهای بسيار مشهور خلاقيت است. در کتاب

spotting ideas

چنين آمده که اگر کسی جواب اين معما را نداند و بتواند آن راه حل کند، نابغه است:

و اما خود معما، چطور می توان نه نقطه مانند شکل مقابل را با چهار خط راست متوالی، بدون اين که قلم را از روی کاغذ برداريد به هم وصل کنيد؟ برای پيدا کردن راه حل و توضيح بعد از آن به پايين صفحه مراجعه کنيد

در اين معما درسی نهفته است: اکثر کسانی که می خواهند معما را حل کنند، خطها را داخل محدوده نه نقطه می کشند. گاهی بايد برای حل مساله از محدوده آن خارج شد. به اين نوع تفکر، تفکر خارجِ جعبه می گويند.

کشنده های خلاقيت 3

2010-02-01T11:15:00.000-08:00

"انتظار پاداش داشتن" کشنده خلاقيت است. وقتی شما پاداشی خارجی برای خلاقيت تعيين می کنيد، خلاقيت را از بين می بريد. چرا که انسانهای باهوش هميشه برای رسيدن به خلاقيت راههای مستقيم تر را انتخاب می کنند و خودشان را به دردسرِ خلاقيت نمی اندازند. در واقع رضايت درونی است که انسانهای خلاق را پيش می برد. (برای مثال رجوع کنيد به پستی که در مورد فينمن داشتم.)

وقتی دکتر محجوب در مورد فردوسی می گويد که اگر بخواهيم بطور متوسط حساب کنيم، فردوسی در مدت سی سال به طور متوسط روزی 6 بيت شعر گفته است. مسلما اگر فردوسی هدفی غير از رضايت درونی می داشت، خيلی زودتر از سی سال می توانست خود را به کيسه های زر نزديک کند.

در واقع موشی که در اين عکس هست، موشی است که انتظار پاداش داشته، وقتی انتظار پاداش داری، ديگر چرا راههای جانبی (خلاقانه) را امتحان کنی؟ زودتر می روی تا به پاداشت برسی.

انسان معتاد، انسان مطيع، انسان عاطفی، انسان خلاق

2010-01-23T21:46:00.000-08:00

کامنتی که يکی از دوستان روی پست قبلی من گذاشته بود، باعث شد بين کشنده های خلاقيت اين پست را بنويسم.

در واقع مديری که در پست قبلی ازش صحبت کردم استدلال اصليش برای اهميت گذاشتن روی نمره اين است که اين طوری دانش آموزان به طرف درس می روند و دنبال اعتياد نمی روند. همه والدين هم از اين استدلال خيلی خوششان می آمد. من هم جواب طبقه بندی شده ای برای اين استدلال نداشتم. تا اين که به طبقه بندی رسيدم که بر اساس مطالعات جامعه شناسی است. در پستهای آينده مطالعات جامعه شناسی که پشتيبان اين طبقه بندی است را ارائه خواهم داد. اما به طبقه بندی بپردازيم. در درجه اول انسان معتاد را بنا به تعريف مدير عزيزمان داريم که در موردش خيلی بحث نمی کنيم. (ولی جای بحث فراوان دارد، چون اگر اعتياد را بتوانيم خوب باز کنيم، خود نشانگر انسانی است که انرژی خلاقه زيادی داشته، ولی نتوانسته کانال مناسبش را پيدا کند.)

اولين انسانی که بررسی می کنيم، انسان مطيع است. انسان مطيع تحت ضوابط و کنترل بزرگ می شود. در دروس مدرسه موفق است، نمرات عالی می گيرد. معمولا مدرک بالای تحصيلی دارد. انسان مطيع کارمند خيلی خوبی می شود.

انسان عاطفی (دوست دارم اسم مناسب تری برايش پيدا کنم، ولی فعلا به همين نام صدايش کنيم.) انسانی است که پنج احساس در موجودش تنظيم شده است. احساس گناه ندارد. اضطراب ندارد. افسرده نيست. خشمش را مديريت می کند. احساس ترس ندارد. ممکن است مدرک بالا داشته باشد يا نداشته باشد. ولی فکر نکنم مهم باشد. به قول سهراب سپهری، وقتی آسمان و پنجره مال من است، چه اهميت دارد
...

انسان چهارم انسان خلاق است. او راههای جديد را امتحان می کند. ممکن است کارنامه ای از شکستها داشته باشد. بعضيهاشان جز مخترعين شناخته شده اند. اما خيلی از انسانهای خلاق را ما به عنوان نابغه نمی شناسيم.

حال که تصوير اين چهار انسان را ساختم، به چند مطلب می خواهم اشاره کنم: اول اين که انسان ايده ال انسانی است که هر سه تای اينها را داشته باشد. هم مدرک بالا هم کنترل برعواطف و هم خلاق باشد. دوم اين که نقطه مقابل انسان مطيع که مدرک بالائی دارد، الزاما انسان معتاد نيست. يک کار آفرين که برای کس ديگری کار نمی کند و هزاران انسان مطيع برايش کار می کنند، می تواند نقطه مقابل انسان مطيع باشد. سوم اين که وقتی نتوانيم انسانی با تمام خصوصيات اين سه انسان داشته باشيم، بايد ببينيم دوست داريم بيشتر رنگ و بوی کدام را داشته باشيم. من با وجودی که خلاقيت درس می دهم،اما اگر به من بگويند بايد يکی از اين سه انسان را انتخاب کنی تا فرزندت آن گونه پرورش يابد، انسان عاطفی را انتخاب می کنم.

من مدارس را با نگاه بالا ارزيابی می کنم. متاسفانه تا به حال مدرسه متعادلی که هر سه انسان را پرورش دهد، پيدا نکردم. ولی مدرسه ای را می شناسم که انسان عاطفی خوبی پرورش می دهد. مدرسه مديری که در موردش صحبت کرديم انسان مطيع خوبی پرورش می دهد. انسانهائی که همه مدارک بالا دارند و کارمندهای خوبی می شوند. و بايد تاکيد کنم که خيلی از والدين چنين انسانی و چنين مدرسه ای را می پسندند.

کشنده های خلاقيت 2

2010-01-22T23:08:00.000-08:00

دو روز قبل بود. از دهنم در رفت و به مدير مدرسه گفتم: "من و مادر بچه تمام تلاشمان را در خانه می کنيم که بگوييم نمره هيچ اهميتی ندارد." اين حرف را در مدرسه ای گفته بودم که نه تنها دانش آموزانش، بلکه والدينش هم از نمره می ترسند. مدرسه ای که افتخارش اين است که بچه ها برای 2 نمره انضباط جار وجنجال به پا می کنند. مدرسه ای که بارها از مديرش شنيده بودم که گفته بود شما شانس آورديد که بچه تان به دسته ای که تحت پوشش ارزيابی کيفی قرار گرفتند نخورديد. اين حرف را در مدرسه ای زده بودم که همه تلاشش در مهم نشان دادن ارزيابيها بود و تمام افتخارش رتبه دانش آموزانش در ارزيابيهای مختلف.

مدير نگاهی به من کرد. نگاهی که به راحتی نمی توانم توصيفش کنم. شايد اگر نقلی از کتاب آقای ميکالکو بکنم، بهتر بتوانم آن نگاه را تعريف کنم. می گويند در گينه قبيله ای هستند که باور دارند رودخانه ای آخر دنياست. يکی از دانشمندانی که به آن جا سفر کرده بود برای اين که به آنها بباوراند که اين رودخانه آخر دنيا نيست، به آن طرف رودخانه می رود و برمی گردد. می گويند اعضای اين قبيله اين فرد را نمی ديدند. نه اين که وانمود کنند نمی بينند، او را واقعا نمی ديدند.

نگاه مدير به من همان نگاه بود، نگاهی که می گفت کاش تو اصلا ديده نشوی.

دومين کشنده خلاقيت انتظار ارزيابی داشتن است. وقتی که انتظار داريم ارزيابی شويم، وقتی که دوست داشته باشيم هميشه بيست بگيريم، بايد به دنبال راههائی برويم که قبلا بقيه رفته اند و جواب گرفته اند. به اين ترتيب هميشه بيست می گيريم. اما اگر راه جديدی به فکرمان برسد، که يا جواب می دهد يا نمی دهد، آيا حاضريم بيستمان را به خطر بيندازيم؟ بچه هائی که برای نمره گرفتن بزرگ شده اند اين کار را نمی کنند. اين به اين معنی نيست که بچه هائی که از نمره نمی ترسند درس خوان نيستند. آن ها درس را به خاطر کيف خودش می خوانند، نه به خاطر نمره، و در جای خودش از نمره نگرفتن هم نمی ترسند. اين ها درس می خوانند، شايد نمره خوب بگيرند، شايد هم نگيرند، ولی يادگرفتن برايشان عذابی نمی شود. ياد اين ابيات از دائو دجينگ می افتم:

بی تقلا به کف آر

بی ادعا رخ نمای

بی طرح نقش انداز

بی کلام پاسخ گوی

اين ها بچه هائی هستند که اگر نمره خوب هم بگيرند، آن را بی تقلا به دست آورده اند.

نگاه مدير از ذهنم دور نمی شد. امروز صبح اول وقت رفتم دم در اتاقش و موارد بالا را برايش توضيح دادم. گفتم من دوست دارم بچه ای داشته باشم که عزت نفسش و کيف يادگيری را به نمره ترجيح دهد. دو تا داستان از دوره دانشجوئی هم برايش تعريف کردم:

سال سوم دانشکده بودم. در يکی از واحدهای عملی کارهايم را خوب جلو بردم، زمان تحويل کار، استادم، دکتر ش، گفت:" برو فلان کتاب را بگير و از صفحه فلان تا فلان رونويسی کن." گفتم: "به نظرم اين کار بيهوده ايست. بگوييد ترجمه کنم می کنم، ولی رونويسی نمی کنم." گفت: " نمره ات جای الف ، ب می شود." گفتم: "اشکال ندارد." اين يکی از شيرين ترين نمره هائی است که گرفتم. و با افتخار هم برای بچه ام تعريف می کنم.

سال چهارم دانشکده بودم، حس کردم نياز به تنوع دارم. از بخشی که فقط 10 روز بود، غيبتی دو روزه کردم که به لنگرود بروم. به سفر احتياج داشتم. استاد اين بخش دکتر م، خيلی سخت گير بود و فقط برای يک ساعت تاخير نمره را کم می کرد. ولی من احتياج به سفر داشتم و نمره برايم مهم نبود. بعد از دو روز غيبت رفتم داخل بخش. دکتر م گفت:" راوی! نبودی" و من فقط گفتم :"نبودم." نه بهانه ای آوردم و نه عذری. تقصيرم را قبول کردم و قبول کردم که تمام تبعاتش را می پذيرم. جالب اين است که دکتر م آخر ترم نمره الف به من داد. خدا رحمتش کند.

تمام اين ها را برای مدير گفتم. برايش از اهميت نمره کيفی و تاثيرش گفتم. سالن بيرون دفتر شلوغ بود. پر از مادرهائی بود که آمده بودند برای جلسه گرفتن کارنامه ترم اول. آمده بودند که معدل بيست فرزندشان را بگيرند. مدير سرش را کج کرد و نگاهی به سالن پشت سر من کرد و دوباره به طرف من برگشت. ديگر لازم نيست نگاهش را توضيح دهم. خودتان می دانيد چه نگاهی بود. خداحافظی کردم و بيرون آمدم.

عکس اين صفحه را از اينترنت برداشتم.

کشنده های خلاقيت 1

2010-01-20T10:45:00.000-08:00

بحث کشنده های خلاقيت بحث مهمی است. ممکن است بگوييد چرا راجع به رشد دهنده های خلاقيت صحبت نمی کنی؟ مساله اين است که در جوامع بيشتر خلاقيت را می کشند. آقای کن رابينسون می گويد: "ما از سيستم آموزشی نمی خواهيم خلاقيت را رشد دهند، فقط لطف کنند و آن را از بين نبرند."

اولين کشنده خلاقيتی که در موردش صحبت می کنم "نظارت و کنترل دقيق" است. برای شروع اين بحث می خواهم به پستی در وبلاگی اشاره کنم. چپ کوک يکی از کسانی است که در مورد خلاقيت هم دانش خوبی دارد و هم خوب کار می کند. مطلبی که او در مورد کنترل نوشته را در اين پست می توانيد بخوانيد.

بحثی گذاشتن دوربين داخل کلاسهای درس، يکی از موضوعات داغ است. خوشبختانه فعلا دوربين فقط تا پشت کلاس درس آمده است. ولی خودتان فکر کنيد اگر معلمی فکر کند که در کلاس درس با دوربين کنترل می شود، می تواند خلاقيت داشته باشد؟ ترس از کنترل افراد را به حاشيه های امن می راند و شجاعت ريسک کردن را از آن ها می گيرد.

از سوی ديگر انسانهای خلاق هم کسانی هستند که از کنترل می گريزند. در مطالعه ای کلاسيک در مورد خلاقيت که به مطالعه کمپبل معروف است، شکل دايره ای آبی را بر روی تخته کشيدند و از بچه ها خواستند که با استفاده از آن تصويری درست کنند. بچه ها دو دسته بودند. دسته ای فقط از دايره آبی به همان صورتی که پای تخته بود استفاده کردند. دسته دوم، از نيم دايره ، قطاع دايره، و دايره به رنگهای ديگر هم استفاده کردند. در سالهای بعد بررسی کردند که اين دو دسته آيا در انتخاب کار و محيط کار با هم تفاوتی دارند يا خير. نتيجه اين شد که دسته دوم که الگوی دايره آبی را شکسته بودند، مشاغلی داشتند که خلاقانه بود و نکته مهم تر اين که اکثر آن ها برای خودشان کار می کردند. می بيينيد که انسانهای خلاق از کنترل، حتی کنترل کارفرما هم فرار می کنند.

و شايد به همين دليل باشد که آقای موگنسن می گويد "مديريت انسانهای خلاق، مثل مديريت گله گربه ها می ماند." آيا تا حالا گله گربه ديده ايد؟ گربه ها برتری هيچ موجودی را نمی پذيرند. حتی هم نوعان خودشان را. گربه ها هميشه تنها هستند. جالب اين جاست که اگر شما سگ و گربه ای را از بچگی با هم بزرگ کنيد، از آن جائی که سگ به زندگی سلسسله مراتبی عادت دارد، اين گربه است که رهبر و پيشرو خواهد شد و به فرمان گربه خواهد بود.

موارد زير جز شباهتهای گربه ها و انسانهای خلاق است: هر دو راههای خودشان را برای انجام کارها دارند. وقتی به آن ها راه حلی غير از راه حل خودشان را می دهيد، پاسخ نمی دهند. به دنبال راههای به ظاهر سخت و غير معمول هستند. با چيزهای جديد و اسباب بازيها بيشتر انگيزه پيدا می کنند.

عکس اين صفحه که در هم آميخته صورت من با بدن گربه است را دوست گرامی من دکتر گلشن با استفاده از فوتوشاپ درست کرده است.

آن چه تو را به اين جار رسانده است، تورا به آن جا نمی رساند

2010-01-15T11:43:00.000-08:00

جمله ای همه جا نقل می شود که می گويد: "نوآوری 1 درصد الهام و 99 درصد تلاش و عرق ريختن است"

Innovation is one percent inspiration and 99 percent perspiration

می گويند اديسون اين حرف را زده. انقدر اين گفته جا افتاده است که يکی از مديران وزارت بهداشت زير تمام اي ميلهايش آن را می نويسد.

من فکر می کنم اين جمله همان چيزی است که ما را به اين جا رسانده است. ولی به نقطه ای که در آينده می خواهيم برويم نمی رساند. در دو منبع مطالبی خواندم که به نظرم نشان می دهد جمله اديسون در جامعه آينده می تواند صدق نکند.

آقای موگنسن کتاب جالبی نوشته به اسم انسان خلاق. متن انگليسی آن را در اين لينک می توانيد پيدا کنيد. به فارسی هم ترجمه شده است. او می گويد پيشرفت فناوريها باعث شده که در جامعه آينده که او جامعه انسان خلاق می نامد، الهام 99 درصد اهميت را به خود اختصاص دهد و آن کارهائی که پشتکار اديسونی انجام می داد را علوم کامپيوتری و فناوريهای جديده به عهده بگيرند. يعنی پشتکار خوب است ولی ديگر آن اهميتی که در جامعه قبلی داشت ندارد.

چند وقت پيش آخرين نمونه کارتونی کتاب هديه کريسمس نوشته چارلز ديکنز را به بازی جيم کری ديدم. تعجب نکنيد: با بازی جيم کری نه صدای او. برای اين که با فناوری چديد بازی او را تبديل به کارتون کرده اند. اين را مقايسه کنيد با کارتونهائی که والت ديسنی با نقاشی تک فريم می ساخت. شايد با اين مقايسه به اهميت بيشتر ايده و خلاقيت در جامعه امروز پی ببريم.

چند روز قبل مطلب ديگری مطالعه کردم از ست گادين تحت عنوان همه بازاريابها دروغگو هستند:

Seth Godin: “All marketers are liars”

در مورد جزييات کتاب بعدا بيشتر می نويسم. آقای گودين مطلبی می گويد که فکر می کنم به گونه ای تاکيد بر زياد شده اهميت ايده در جامعه جديد دارد. او می گويد در گذشته توليد در قله ای قرار داشت که سمت چپش ابداع و سمت راستش بازاريابی بود. امروزه اين قله به زير آمده و دو سوی آن بالا رفته اند. يعنی توليد ديگر خيلی سخت نيست. آن چه شما را به سوی موفقيت می برد، داشتن ايده و ابداع مناسب و بعد از آن بازاريابی خوب برای کالايتان است. من فکر می کنم يکی از چيزهائی که در گذشته کار افراد نو آفرين را مشکل می کرد سختی مراحل توليد بود. ولی همانطور که آقای گودين می گويد اين مرحله ساده تر شده است ،و امروزه ايده خوب و بازاريابی مناسب حرف اول را می زند.

معرفی يک کتاب خيلی خوب

2010-01-08T00:25:00.001-08:00

خانم جوليا کامرون در ايران با کتاب بسيار زيبايش به نام "راه هنرمند" شناخته شده است. اين کتاب راهنمای عملی خوبی است برای افزايش انگيزه داخلی در خلاقيت. اما خانم کامرون کتاب بسيار زيبای ديگری نوشته به نام:

How to avoid making art (or anything else you enjoy)

"چگونه از بروز هنرمان يا هر چيزی که ازش لذت می بريم جلوگيری کنيم "

کتاب با طرحهای قشنگ اليزابت کامرون همراه شده است. هر صفحه کتاب يکی از روشهائی که با آن می توانيم از بروز هنرمان جلوگيری کنيم را نوشته است. چند تا از آنها را اين جا ترجمه می کنم:
- کار اولت را واقعا بزرگ انتخاب کن

از روانشناسی وقت بگير که فرآيند خلاقيت را اسرار آميز و خطرناک می داند. پول و وقتت را صرف اين کن که در مورد اين که چرا نمی توانی خلاق باشی بحث کنی

به خودت بگو که فقط در سکوت کامل می توانی کار کنی

کار خودت را با شاهکارهای بزرگترين هنرمندان مقايسه کن

کار کاملا پيچيده ای انجام بده

عجله کن

هر انتقاد منفی که هر کسی می گويد جدی بگير

انقدر در مورد کارت با ديگران صحبت کن که وقت انجام دادنش را نداشته باشی

به کس ديگری برای کار هنريش کمک کن.

هوشبهر و فرار نخبگان

2010-01-06T23:58:00.000-08:00

يکی از دوستان مقاله ای برايم فرستاد تحت عنوان هوش ايرانی به قلم دکتر شهرام يزدانی

در خلاصه اين مقاله اشاره به اين داشت که هوشبهر ايرانيها به خاطر مهاجرت افراد دارای هوشبهر بالا در حال کاهش است (می دانم الان تمام اونهائی که مهاجرت کردند، پشت شان را صاف تر کردند) و بعد با استدالالی نه چندان درست به اين نتيجه رسيده بود که بايد عده ای را به نام نخبه جدا کنيم و به آنها رسيدگی کنيم.

من چند نکته در مورد استدلال نگارنده و نتيجه گيری او را ذکر کنم

قبل از هر چيز بايد تاکيد کنم که ضريب هوشی يا هوشبهر يا آی کيو و هوش دو چيز کاملا متفاوت هستند. از آن جائی که تاکيد نگارنده مقاله بر ضريب هوشی است. تمام ايرادهائی که به مقاله وارد است بر روی استفاده از ضريب هوشی برای اندازه گيری هوش است.

اولا درتماما دنيا روز به روز تاکيد بر روی هوشبهر کم رنگ تر می شود، برای مثال می توانيد به کتاب "پرورش خلاقيت در کودکی" نوشته آنا کرافت نشر رسش 1388 مراجعه کنيد. در اين کتاب خانم کرافت به بررسی سيستم آموزش دبستانی انگلستان تا سال 2006 پرداخته است و تاکيد دارد که هوشبهر به عنوان معيار ارزيابی هوش دارای ارزش زيادی نيست. شايد بتوانيم بگوييم هوشبهر متعلق به جامعه صنعتی بوده است، جامعه ای که زمان آن گذشته است.

امروزه هوش را مقوله ای بسيار گسترده می دانند. آقای گاردنر هوش را به 7 دسته تقسيم کرد که اخيرا خود او هوش بيش از 8 جزئی را مطرح کرده است. استفاده از هوشبهر باعث می شود چشممان به اين مفهوم کامل و جامع هوش چند جزئی بسته بماند.

در مقاله آمده است که :

مطالعات متعدد، ارتباط مثبت و قوي بين ضريب هوشي با موفقيت تحصيلي، ميزان درآمد، سطح سلامت، طول عمر و سطح اجتماعي و ارتباط منفي و قوي با بي‌کاري و ارتکاب جرايم را نشان داده است.

اگر سری به کتاب کلاسيک هوش هيجانی نوشته دانيل گولمن بزنيد، مطالعات متعددی را می توانيد ببينيد که ارتباط بين سلامت، درآمدو خوشبختی با هوشبهر را نفی می کند. مشهورترين مطالعه بر روی دانشجويان دهه 1940 هاروارد انجام شد که هوشبهر بالائی داشتند، بعد از 50 سال وقتی وضعيت درآمد و کاری آن ها را بررسی کردند هيچ ارتباطی بين هوشبهر و اين دو متغير پيدا نکردند.

بالاترين هوشبهر ثبت شده در تاريخ متعلق به خانم به اسم وساوانت با هوشبهر 220 است که کسی بوده که خوب جدول حل می کرده و در مسابقات تلويزيون برنده می شده است. ولی آمريکاييها می گويند نخبه ترين فرد جامعه آن ها ريچارد فينمن بوده با هوشبهر 123.

در جای ديگر مقاله آمده است :

با نگاهي به فهرست اسامي افرادي مانند لئوناردو داوينچي (ضريب هوشي220)، گوته (210)، پاسکال (195)، نيوتن (190)، لاپلاس (190)، ولتر (190)، دکارت (185)، گاليله (185)، کانت (175)، داروين (165)، موزارت (165)، بيل گيتس (160)، کوپرنيک (160) و اينشتين (160) به‌سادگي درمي‌يابيم که توسعه دانش بشر در طول تاريخ بيش از هر چيز مرهون افراد نابغه مي‌باشد.

اين قسمت از دو نظر قابل بررسی است: اولا هوشبهر در زمان جنگ جهانی اول در دانشگاه استانفورد طراحی شد. پس مسلما افرادی که در بالا از آن ها نام برده شده اسم هوشبهر را هم نشنيده بودند. اما اين که بدون گذرادن تست هوشبهر بتوان هوشبهر کسی را اندازه گرفت جای سوال بسيار زياد دارد.

مساله دوم در اين موضوع اين است که اگر باور کنيم که اين افراد با اين هوشبهر نقش بزرگی در رساندن جامعه بشری به قرن بيستم داشتند، اما دليل نمی شود که راهبرد آن ها در قرن بيست و يکم هم به درد بخورد. از شما می پرسم: در بيست سال گذشته از چند نفر مثل افرادبالا می توانيد نام ببريد که رشد علمی وابستگی قطعی به آنها داشته باشد. در واقع زمان خلاقيتهای بزرگ گذشته، قرن بيست و يکم زمان خلاقيت های گروهی است.

در اين مقاله اصرار شده که هوشبهر اساس سياست مهاجرتی کشورهای غربی است که نخبگان اين کشور را خارج کند. من در اين موضوع نيز شک دارم. تا حالا آيا شنيده ايد که به کسی بر اساس هوشبهر مهاجرت بدهند. آن چه بر اساس آن مهاجرت داده می شود موفقيتهای تحصيلی و کاری است که در آن ها چيزی بيشتر از هوش بهر اثر داشته است.

من در نتيجه مقاله هم نمی توانم با نويسنده مقاله موافق باشم. با اين که تاکيددارم که بايد شرايط برای جلوگيری از مهاجرت افراد با هوش جامعه فراهم شود. (نه فقط کسانی که هوشبهر بالائی دارند.) اما راه اين کار جدا کردن گروهی به نام نخبه نيست. راه اين کار با تمام افراد جامعه به عنوان نخبه برخورد کردن است. بايد در نظر داشته باشيم که تک تک دانش آموزانمان می توانند نخبه باشند. من فکر می کنم هر کسی که برای خودش اين قابليت را در نظر بگيرد که می تواند نخبه را بشناسد، از غروری بی جا رنج می برد.

در اين لينک می توانيد نقد ديگری بر اين مقاله را ببينيد :

http://www.salamatiran.com/NSite/FullStory/?Id=31930&type=3

ما تو کانادا و آمريکا زندگی نمی کنيم!

2010-01-04T23:32:00.000-08:00

در نظر گرفته بودم که مطلبی را بنويسم، ولی کامنتی که روی دو تا پست قبل بود من را مصمم کرد که زودتر بنويسمش:

تو جلسه معلم مدرسه با اوليا نشسته بوديم. در اعتراض به برنامه حفظی شديدی که برای بچه ها طراحی شده بود گفتم که هدف از آموزش در تمام دنيا بيشتر کار بر روی مهارتهای ارتباطی، تحرک و خلاقيت بچه هاست و کار بر روی مهارتهای سواد رياضی و خواندن و علوم در درجه بعدی اهميت قرار می گيرد، در صورتی که ما زنگ ورزش بچه ها که فقط دو ساعت در هفته است را می گيريم برای حفظ کردن جملاتی که بچه ها چيزی از آن نمی فهمند.

پدر يکی از بچه ها برگشت و گفت: ما تو کانادا و آمريکا زندگی نمی کنيم.

من به يک شرط با اين سخن موافقم و آن اين که بله آموزش فرزندان من بايد خيلی بهتر از آمريکا و کانادا باشد، يعنی اگر بخواهم مهارتهای ارتباطی را به فرزندم ياد دهم، گنجينه غنی دارم مثل گلستان. آمريکائی بايد برود ترجمه کتاب به قول خودشان رومی يا مولوی خودمان را بخواند (که يکی از پرفروش ترين کتابهايشان است) . ولی ما می توانيم به زبان خودمان بخوانيمش و کيف کنيم. پس آن چه آمريکائی و کانادائی در برنامه اش دارد را برای فرزندانمان ياد می گيريم تازه با گنجينه خودمان سعی می کنم غنی ترش هم بکنم. اين می شود خلاقيت.

ولی اگر منظور اين باشد که فرزندان ما از آمريکائی و کانادائی کمترند و بايد به آموزشی پايين تر از آن ها راضی باشند، من چنين توهينی را نمی پذيرم.

هملت شازده کوچولوی دانمارک

2010-01-04T08:44:00.000-08:00

پياژه می گويد کميت فکر کردن کودکان با ما بزرگسالان تفاوت نمی کند بلکه کيفيت آن متفاوت است. يعنی بچه ها کمتر از ما بزرگها فکر نمی کنند ولی جور ديگر فکر می کنند.
اين موضوع را بعضی از دست اندرکاران تئاتر شايد خوب درک نکردند که هروقت حرف تئاتر کودک می شود فکر می کنند بايد فقط کار روحوضی انجام داد.
کاملا مشخص است رضا بابک به انديشيدن بچه ها اهميت می دهد. اگر باور نداريد برويد و نمايش "هملت، شازده کوچولوی دانمارک" را با بازی ليلی رشيدی و پرستو گلستانه در تماشاخانه ايرانشهر در باغ هنرمندان ببينيد.
مشخصات:
نام نمایش : هملت شازده کوچولوی دانمارک
نام کارگردان : رضا بابک
نام بازیگران به ترتیب حروف الفبا : لیلی رشیدی , پرستو گلستانی , بهرام شاه محمدلو , حمیدرضا فلاحی , مریم بیدختی , جمشید جهانزاده
ساعت اجرا : 18:00
خيابان طالقانی، خيابان شهيد موسوی شمالی، ضلع جنوبی باغ هنر جنب خانه هنرمندان تلفن 7 - 88814126